Książki dla dzieci, w których nie wszystko jest takie, jakby chciała ultraprawica. ;)

Będzie się działo. Wiecie zapewne, że nie każdy żyje w domu, w którym jest mama i tata, w którym mama zajmuje się domem, w którym wszystko jest tak, jak wyobraża sobie świat pewien smutny pan z Żoliborza. 

Dzisiaj chciałam wybrać parę książek - tych dostępnych po polsku i tych, których jeszcze po polsku nie ma (drodzy wydawcy, chętnie Wam je ładnie przetłumaczę, zapraszam!), a w których świat jest nieco mniej heteronormatywny. Ot, żeby można było zapoznać młodych ludzi z faktem, że rodziny nie dzielą się na "normalne" i "nienormalne". Jeśli wszyscy się kochają i szanują, to znaczy, że rodzina jest wystarczająco dobra. Kwestia tego, kto jakie posiada genitalia, powinna jednak pozostać nieistotna, bo genitalia nie służą do wychowywania dzieci (a jeśli służą, to ja pierdolę, zadzwońcie po policję). 

I tak na początek wydane po polsku książki dla przedszkolaków i dzieci wczesnoszkolnych:

1. Książka o Zlatance to książka, w której głównym problemem jest zazdrość, a fakt istnienia osób, które zakochują się w kimś tej samej płci, jest jedynie tłem opowieści. Otóż Zlatanka ma ukochanego wujka, który związuje się ze swoim partnerem, o którego dziewczynka jest zazdrosna. Kwestia płci partnera nie jest tu istotna (tak jak nie powinna być istotna w codziennym życiu w takiej sytuacji). 

2. Książka o prawdziwych pingwinach. :) Chyba jedna z najpopularniejszych na świecie, oparta na historii dwóch pingwinów, samców, z nowojorskiego zoo, które przez sześć lat żyły w stałym związku i - obserwując inne pary pingwinów - zaczęły wysiadywać kamień, który przypominał jajko. Opiekunowie podrzucili więc im prawdziwe jajo, by mogły się nim zająć. Oba pingwiny wysiadywały je na zmianę i doczekały się pingwiniej córeczki. :) Arcyciepła opowieść, chwytająca za serce. :) Na dodatek na faktach!

3. Książka o ślimaku przez jakiś czas paliła w oczy polską prawicę, bo ślimak jest tam - tak samo jak w naturze - obojnakiem. Tutaj ślimak chodzi do szkoły i trochę się wstydzi, że nie umie się zdecydować, czy jest chłopcem, czy dziewczynką. Dowiaduje się jednak, że tak też się czasem zdarza i że nie może zmienić na siłę tego, kim jest, skoro urodził się taki, a nie inny. Urocza bajka, Frondzie od niej z wściekłości prawie wypadła wątroba.

4. Wilczek to jedna z tych subtelnych bajek o wielu warstwach znaczeniowych. Na dodatek zilustrował ją po mistrzowsku sam Józef Wilkoń. Książka opowiada o wilczku, który różni się od wszystkich innych wilków w swoim otoczeniu. Nie chce polować na króliki, bo woli się z nimi bawić i w ogóle nie je mięsa. Jego otoczenie a to się o niego martwi, a to go wyśmiewa, a on jest bardzo nieszczęśliwy, że "nie pasuje" do nikogo. Próbuje udawać, próbuje się przebierać, by się dostosować, ale nie czuje się z tym dobrze. W końcu wyprowadza się z domu i zaczyna żyć w zgodzie ze sobą, ze swoją "nienaturalną" osobowością, a jego rodzina zaczyna go w końcu akceptować. 

Pod "inność" Wilczka można podstawić niemal każdą cechę, jaka możecie w danym momencie sobie wyobrazić - historia jest cudownie uniwersalna, wzruszająca i piękna.

---

Dla nastolatków powstała z kolei doskonała książka z serii Bez Tabu. "Mała książka o homofobii" obala mity na temat homoseksualizmu, próbuje wytłumaczyć, skąd się bierze homofobia i jak traktować innych, by ich nie ranić. Fajna rzecz na godzinę wychowawczą w starszych klasach podstawówki i na początku liceum.

---

Jeśli chodzi o książki anglojęzyczne, to wybór jest oczywiście znakomicie większy. Z tych, które byłam w stanie przejrzeć online lub mieć w ręce kiedykolwiek, wybrałam kilka ciekawych dla tych z Was, którym różnice językowe nie przeszkadzają, lub wychowują dzieci anglojęzyczne (niestety nie jestem w stanie pomóc z innymi językami, ale jestem pewna, że znajdziecie poradniki dotyczące książek tego typu gdzie indziej):

1. Picture book na temat tego, co wydarzyło się w klubie Stonewall. Mało tekstu, dużo sugestywnych ilustracji. Trudny temat o prześladowaniach społeczności LGBT - bardzo ważny teraz, kiedy w Polsce takie nastroje narastają.

2. Książeczka o księżniczce, która nie zakochuje się księciu, ale w jego siostrze. Czasami nie wszystko idzie tak, jak chce otoczenie, a tego, kogo pokochamy, nie może za nas wybrać świat.

3. "I am Jazz" to książka, która opowiada o dziewczynce, która urodziła się w chłopięcym ciele. Autorka opisuje swoje własne doświadczenia, więc wie wiele na temat tego, jak trudno dorasta się osobom takim jak ona. 

4. Stella ma dwóch tatusiów, a w szkole będzie obchodzony dzień mamy. Jak rozwiązać ten problem i co powinna zrobić Stella, jej rodzice i szkoła? Ciepła opowiastka o tym, że problemy tego typu mają proste rozwiązania, o ile wszyscy chcą być dla siebie życzliwi i mili. 

5. Na koniec moja ulubiona, którą bardzo bym chciała zobaczyć w języku polskim - o Julianie, który kocha syrenki, kocha się przebierać, kocha brokat, pióra i cudownie się czuje, ubrany w błyszczący ogon. Nadzwyczajnie ciepła, zabawna, lekka opowieść o tym, że możemy lubić wszystko, a nie tylko to, co "wypada" lubić, kiedy jest się np. małym chłopcem.

I to by było na tyle na dziś. Bądźcie dla siebie mili. Uczcie dzieci, że nie można kogoś nienawidzić za to, że urodził się inny, niż większość. Trzymajcie się!

Książki dla dzieci o tolerancji i różnorodności.

Trudne mamy czasy. I nie, nie mówię teraz o pandemii (chociaż ona nie pomaga...). Nastroje ksenofobiczne, rasistowskie i homofobiczne narastają. Nie jest dobrze być trochę mniej typowym, niż otoczenie, w którym żyjemy, bo w kraju, w którym rząd jest otwarcie homofobiczny, w świecie, w którym masowe zamieszki są spowodowane morderstwem na tle rasowym, można poczuć się smutno, źle, i strasznie. 

Lekarstwem na zło jest EDUKACJA. Nie jestem tu szczególnie odkrywcza, ale ciągle wydaje mi się, że za rzadko mówimy o tym, że nadzieja leży tam, gdzie dzieci są wychowywane na ludzi, którzy nie nienawidzą kogoś tylko dlatego, że ma inny kolor, orientację seksualną czy zielone oczy. Bo na żadną z tych rzeczy człowiek w momencie swojego urodzenia nie ma żadnego wpływu i nie może być za to potępiany. 

Drogą do wykształcenia w dzieciach otwartości na inność i tolerancji może być literatura. Mam dla Was subiektywne zestawienie książek kształtujących ludzi, którzy nie będą kogoś nienawidzić tylko dlatego, że urodził się w innym kraju, wygląda inaczej, albo dlatego, że z jakiegokolwiek powodu jest troszeczkę inny, niż większość. 

Na początek książki o tolerancji i różnorodności pojmowanej ogólnie.

"Ludzie" Petera Spiera, podobnie jak "My, ludzie" Elizy Piotrowskiej czy "Różni, ale tacy sami" Pernilli Stalfelt, to książki, które nadadzą się już dla przedszkolaków. Podkreślają różnorodność świata i fakt, że wszyscy, mimo różnic, jesteśmy do siebie bardzo podobni.

Żeby ułatwić Wam rozeznanie, mam dla Was zdjęcia z kilku stron z każdej z tych książek. Poniżej - "Ludzie" Petera Spiera:

A tutaj zobaczcie, jak wygląda książka "My, ludzie": 

A tak przedstawia się książka "Różni, ale tacy sami":

Z kolei "Mała książka o tolerancji" przeznaczona jest dla nieco starszego odbiorcy - dzieci w wieku szkolnym i młodszych nastolatków:

Istnieją też książki wprost opowiadające głównie o rasizmie i niosące go w tytule. Na polskim rynku książek dla dzieci głównie wyróżniają się dwie pozycje:

"Mała książka o rasizmie" jest skierowana do dzieci w wieku wczesnoszkolnym i przedstawia się mniej więcej tak:

Z kolei "Rasizm i nietolerancja NIE!" to książka dla przedszkolaków:

Istnieje też literatura o różnorodności religijnej, nastawiona na edukowanie na temat tego, jak w praktyce funkcjonują wyznawcy różnych religii. Tutaj bardzo ciekawą pozycją jest "Jest wiele wiar", która jest książką - wywiadem przeprowadzonym przez dzieci z przedstawicielami różnych religii. Skierowana jest do dzieci w wieku wczesnoszkolnym, ewentualnie młodszych nastolatków.

Jeśli chodzi o książki fabularne, przedstawiające jakąkolwiek mniejszość, można znaleźć całkiem sporo pozycji. Na potrzeby tego posta przedstawię Wam dwie.

"Inny, niż wszyscy", to książka o chłopcu z zespołem Aspergera. To jedna z części serii kilku książek o tych samych bohaterach - książki te mówią o uczuciach - o zakochaniu, kłótniach z kolegami i szeroko pojętym życiu szkolnym. Wydaje mi się, że są skierowane głównie do dzieci w wieku 7-10 lat.

Na koniec przypomnę książkę, o której JUŻ TUTAJ PISAŁAM - książka o ciotce z zespołem Downa. Znakomita książka - ciekawa, pełna przygód i pełna ciepła, a przy okazji normalizująca fakt istnienia ludzi opóźnionych w rozwoju umysłowym. 

To tyle na dzisiaj. Jeśli chcecie, żeby napisać ciąg dalszy tego posta, dajcie znać. I czytajcie dzieciom dobre książki, żeby nie wyrosły na Trumpa. ;)

Spacer z psem, czyli co z tego, że nie mam już małych dzieci.

Kupiłam sobie książkę dla dzieci.
I tak bardzo, bardzo się z niej cieszę. :)
To jest jedna z tych książek, które się kupuje, żeby na nie patrzeć.

Kocham Svena Nordvista, a mój syn wychowywał się na Pettsonie i Findusie, o którym pisałam TUTAJ. Znamy te książki na pamięć, stoją u nas na półce i czasami wciąż do nich zaglądam - z nostalgią, zachwytem, czasem ze ściśniętym sercem, bo wciąż mnie wzruszają, a ilustracje mnie cieszą i sprawiają przyjemność.

Jak dowiedziałam się, że Media Rodzina wypuści kolejną książkę Nordqvista, tym razem będącą typowym picture bookiem, bez tekstu, będącym baśnią do oglądania, ucieszyłam się niezmiernie i zdziwiłam, że o niej jeszcze nie słyszałam, bo pewnie dawno już bym ją miała (w końcu tłumaczenie nie jest potrzebne ;)).

Kiedy dostałam "Spacer z psem" w swoje ręce, to - słowo daję - trzęsłam się z ekscytacji. :) Oglądałam zachłannie i w pełni szczęścia. Książka bardzo przypomina inną tego autora - cudowną, poetycką opowieść "Gdzie jest moja siostra?". Kraina jest tak samo oniryczna, a dziecięcy bohater także wyrusza tam w podróż po świecie szalonym, lekko niebezpiecznym, acz ogólnie jednak przyjaznym. Tam poszukiwał siostry (i towarzyszył temu krótki tekst), a tutaj chłopiec wyrusza na spacer ze swoim wielkim, białym psem. Dla małego dziecka, które by dostało tę książkę, pewnie radością byłoby szukanie tegoż psa na wielkich stronach pełnych szczegółów. Przypomina to wtedy trochę książki w stylu "Miasteczko Mamoko" czy "Ulica Czereśniowa", ale dla starszych dzieci jest tam cała historia. Jest miasto, jest wieś, jest morze, są potwory, przygody, szalone kolejki, olbrzymie stwory, a także znane ze świata Pettsona mukle.

Czegóż tam nie ma! Jest baśń i groza. Zabawa, pościg, ucieczka, lekko ponure zoo i zupełnie zwyczajna babcia, która czeka na wnuka w drzwiach domu. Czy on to wszystko na kartach książki przeżył, czy sobie wyobraził, nie ma to znaczenia. Jest cudownie, jest pięknie, jest szczegółowo. Jest tak, jak we wszystkich książkach Nordqvista - przy każdym kolejnym oglądaniu zauważamy coś nowego, coś, czego nie widzieliśmy wcześniej.

Matko, jakie to jest piękne. I tak bardzo kojarzy mi się z czasami, kiedy mój duży syn był przedszkolakiem, któremu po raz osiemdziesiąty czytałam "Minutę koguta". Cacko. "Do mania". :)

Skrzat nie śpi

Dzisiaj chciałam napisać o książce, która wcale nie jest nowa (choć ostatnio ukazało się wznowienie i ono mnie zainspirowało do napisania posta). Nie jest też długa, nie ma w niej żadnej akcji, a na dodatek jest dla dzieci. I jest właściwie książką poetycką i nie mówię tu o tym, że są to rymowane, głupawe wierszyki. To jest poezja w najbardziej wzniosłym znaczeniu tego słowa.

"Skrzat nie śpi" to krótka książeczka o tym, że czas mija. Książka łagodna, zimowa, ciepła i z refrenem, który wybrzmiewa co drugą stronę. Na dodatek jest to książeczka Astrid Lindgren z nowymi ilustracjami Kitty Crowther, którą mogliście parę razy w różnych skandynawskich książkach dla dzieci już namierzyć.

Dawno nie pisałam o książkach dla dzieci, czy o książkach dobrze czytających się na głos, bo już z takimi pozycjami nie obcuję z braku małych dzieci w domu; tę wyciągnęłam, bo nagle przyszedł listopad. Ale to przyszedł tak na serio, nie tylko w kalendarzu.
Jest zimno, w Krakowie smog dusi tak, że zdrowiej jest pić wódkę, niż oddychać, a ja zaczęłam przegląd czapek. I zobaczyłam, że Zakamarki wznowiły "Skrzata", który chodzi po gospodarstwie, kiedy wszyscy śpią i szepcze do ucha zwierzętom, i opowiada im o upływie czasu, którego przeżył więcej, niż oni wszyscy razem wzięci. Chodzi i powtarza refren o mijaniu pór roku, chodzi i czuwa nad snem zagrody, głaszcze kota, żałuje, że dzieci go nie widzą. I nic się nie dzieje.

Nic się nie dzieje we wspaniały sposób. Usypiający w dobrym znaczeniu tego słowa, kojący, bezpieczny i liryczny. To jest niezwykła książeczka, idealna na prezent dla każdego dziecka, któremu jeszcze czytamy na głos. Zajrzałam do niej i poczułam spokój. To jest tego typu pozycja, którą polecam przed Mikołajkami na prezent, bo nie wyobrażam sobie nikogo, komu mogłaby się nie spodobać w zimny wieczór, kiedy za oknem wieje i pada, zbliża się noc, a my kładziemy dziecko spać i chcemy je przed snem wyciszyć.

Polecam z pewną nostalgią, bo nie mam jej już komu czytać. Ale wciąż mogę ją jeszcze komuś polecić. :)

Pobawimy się?

Jeśli chodzi o literaturę dziecięcą, to u nas w domu mamy dwa główne rodzaje książek - te, które nam wiernie służą, a kiedy dziecko z nich wyrośnie, zostają posłane dalej w świat, i te, które - kiedy dziecko z nich wyrasta - wędrują z dziecinnego pokoju do domowej biblioteki i czekają na dzień sentymentalnych wspominek/nastrój do oglądania obrazków/wnuki. ;) 

Kiedy kolejne książki z pokoju mojego syna idą na zesłanie za szybą, żeby czekać na swój moment, wzruszam się. Serce mi się ściska, bo zaznaczają mi one upływ czasu. Są coraz dłuższe, coraz mniej mają obrazków, mój syn rośnie, ja się starzeję, a półka dla zesłańców zaczyna się nieco uginać. Jak one zniosą brak czytelnika? Czy im aby nie jest zimno?

Jest też trzecia kategoria - książki kupione, żeby je komuś dać. Książki kupione bez myśli o konkretnym kimś, ale będące pozycjami na tyle ciekawymi, że - z braku dziecka w stosownym wieku (zwykle maluszkowym) - kupuję je, żeby się z nimi zapoznać, przejrzeć, a potem mieć w odwodzie w razie odwiedzin u cudzych dzieci.

Do tej ostatniej kategorii należy nowa Pija Lindenbaum. Z sentymentu do autorki, której "Nusia i wilki" leży już od dłuższego czasu na półce nostalgicznej. :)

W nowej książce Piji mamy Benię, która jest zawsze trochę brudna i zaniedbana, ale ma zawsze mnóstwo pomysłów na wspaniałe, brudzące zabawy. Benia chce się bawić z Tolą, która woli siedzieć w domu i wycinać. Albo grać. Tola złości się na Benię, że ta wpuściła kota do domu, że zawraca jej głowę. Tola nie chce się bawić i nie jest zbyt miła.

Benia się nie poddaje. Cały dzień snuje się wokół domu Toli. Zaczepia, proponuje zabawy, humor jej nie opuszcza. Na drugi dzień to Tola się nudzi. Zwłaszcza, że pada deszcz. Nie chce już wycinać, ani grać. Idzie szukać Beni. Znajduje ją, znowu ubraną nieadekwatnie do pogody, przy dużym kamieniu, pod którym wiją się robale. Benia na szczęście się nie gniewa i tego dnia mogą bawić się razem.

To prosta książeczka, jak to zwykle bywa u Lindenbaum. Książeczka pisana krótkimi zdaniami, o zwykłych sprawach. Tym razem traktuje o dziecięcej przyjaźni i niechęci, o zmienności upodobań (każdy, kto ma kilkulatka wie, że w ciągu jednego dnia najlepszy kolega może stać się kolegą najgorszym), trochę także o tolerancji (Benia jest rozczochrana i w ciepły dzień nosi spodnie przeciwdeszczowe, a w deszcz któtkie majtki i wełnianą czapkę, która nasiąka wodą).

Myślę, że to pozycja dla maluchów, które dopiero uczą się życia wśród innych dzieci. Nie jest to na pewno najlepsza książka Piji, którą wolę w wydaniu mniej dosłownym ("Nusia i wilki", "Nusia i baranie łby", "Nusia i bracie łosie"), chociaż doceniam bardzo jej próby przezwyciężania uprzedzeń w książkach o Zlatance czy Soni. 

Kolejna fajna książeczka od wydawnictwa Zakamarki. W sam raz dla dzieci między trzecim a piątym rokiem życia.

Wspaniała księga chrząszczy.

Powoli i z mozołem piszę recenzję pewnego dzieła, które ma stron ponad pięćset, a każda z nich jest lepsza od poprzedniej. W międzyczasie jednak coś lekkiego i dla dzieci. I zupełnie nie nowego.

Dzisiaj recenzja z serii - hit nad hity w biblioteczce mojego dziecka. Rekomendowane przez człowieka, który ma 117 cm wzrostu i jego największym hobby wczoraj było bawienie się w muzeum i wykopaliska, a dzisiaj najbardziej lubi malować na płótnie. Jutro pewnie będzie chciał hodować żaby. Mimo tak dużej zmienności upodobań, od trzech lat (czyli przez prawie połowę swojego życia) regularnie wraca do książki, której sama nie poświęciłabym nawet minuty. Musi więc być w niej coś niezwykłego.

Dzieci zazwyczaj kochają robale. Prędzej czy później więc w każdym domu, w którym jest kilkulatek, pojawia się jakaś książka o biedronkach i muchach. My mieliśmy i mamy wiele - atlasy owadów, encyklopedie przyrody, broszurki, gazetki, cudaniewidy. Niemniej największą uwagą obdarzona jest książeczka, którą kiedyś wygrzebaliśmy w koszu z przecenami w supermarkecie. Kosztowała grosze i była kupiona zupełnym przypadkiem.

"Wspaniała księga chrząszczy" ma niewiele tekstu - to zbiór ciekawostek, które dla trzylatka czy czterolatka są częściowo niezrozumiałe, bo padają w nich liczby i wymiary, których nie umie sobie jeszcze wyobrazić. Najwyraźniej jednak to niewielki mankament, bo książka wygrywa tym, że można obracać kółkiem (cykl życia stonki ziemniaczanej), oglądać pod kołdrą fosforyzujące świetliki i przyglądać się dokładnym rysunkom przeobrzydliwego robactwa, które toczy kulki gnoju ("Fuuu, kuuupaaa!"), czy ma kleszcze, które przyprawiają o dreszcze nawet kogoś, kto na co dzień niekoniecznie się wzdryga na widok każdego żyjątka.

Nie kręci mnie ta książka i ma paskudną okładkę, ale widać zupełnie się nie znam. :) W środku ma chyba wszystko, co kochają dzieci. Teraz mój syn raczej skupia się na treści książki, chociaż nadal obowiązkowo naświetla pod lampką pomalowane fosforyzującą farbą odwłoki i leci z nimi do ciemnego kąta. Dwa lata temu najważniejsze było obejrzenie każdego interaktywnego elementu. Rok temu z fascynacją hodował wodne żuczki w plastikowym baseniku, bo widział takie w tej książce.

Hit nad hity. Nie wiem, czy i gdzie można to jeszcze kupić, ale zdecydowanie polecam w imieniu mojego syna. ;)