Kociarz - Kristen Roupenian

Na zbiór opowiadań Kristen Roupenian był ostatnio straszny hype. Zachwytom nie było końca, recenzje były głównie entuzjastyczne, świat na chwilę oszalał. Na chwilę, bo takie mamy czasy, że żaden hype nie trwa dłużej.
O tych współczesnych czasach, o ludziach, którzy robią dziwne, nieracjonalne rzeczy, o zachowaniach niepoważnych i poważnych, zwykłych i niezwykłych jest ta książka. Każde opowiadanie jest w zasadzie na jakimś poziomie o czymś odrażającym, a jednak zwyczajnym. Rzeczy się dzieją. Dziwne fiksacje się zdarzają. Wszystko jest w normie, ale tej normie, o której raczej nie lubimy mówić.

Tytułowy "Kociarz" to opowiadanie, które nakręciło fascynację. Krążyło w internecie przed publikacją książki i wszyscy opowiadali, jakie jest prawdziwe i porażające. I wiecie, jak się ma 20 lat, to pewnie jest. (TUTAJ możecie "Kociarza" przeczytać). Ale czy może cokolwiek w tym zbiorze opowiadań zaskoczyć kogoś innego, niż młodych dorosłych? Chyba tylko, jeśli się miało kupę szczęścia w życiu i nigdy nie spotkało z niczym paskudnym i obrzydliwym.

Mamy więc opowiadanie o nieudanej randce i kobiecie, która zmusza się na pewnym poziomie do seksu, bo chyba trochę jej głupio odmówić. Kobiety często są tak wychowywane. To takie przykre opowiadanie, które sprawia, że nam trochę cierpnie skóra, bo jednak kto z nas czasem nie robił czegoś trochę wbrew sobie, bo inaczej NIE WYPADAŁO. Albo było nam kogoś żal. A potem okazywało się, że nie było warto.

Mamy też opowiadanie o dojrzewającej dziewczynce, którą fascynuje brudny włóczęga, który okazuje jej zainteresowanie. Jest kilka opowieści o okrutnych zachowaniach dzieci i młodzieży. O znęcaniu; trochę się też dzieje na granicy jawy i snu, wszystko bywa nierealne i prawdziwe jednocześnie. Talentu do tworzenia opowieści niejednoznacznych nie można autorce odmówić i rozumiem, skąd zachwyt i fascynacja "Kociarzem" (oraz sądzę, że pani Roupenian nigdy nikt w życiu nie przytulał ;)).

Z drugiej jednak strony, literacko mnie te opowiadania nie zachwyciły. Może to kwestia tłumaczenia (nacinam się coraz częściej na paskudne tłumaczenia), może po prostu siła tej książki ma tkwić w czymś innym, ale ja oczekuję od beletrystyki czegoś więcej, niż dobrej opowieści. Mam wysoko poprzeczkę, którą mogę obniżyć dla niektórych gatunków literackich, czasem dla literatury faktu, ale kiedy sięgałam po książkę Roupenian, nakręcona falą szalonych pisków nad talentem autorki, spodziewałam się fajerwerków literackich. Czegoś niemal na poziomie Munro. ;) Może byłoby inaczej, gdyby nie ten cały publiczny entuzjazm. A tak - na pewnym poziomie się rozczarowałam.

Druga sprawa to fakt, że ja chyba już niełatwo się szokuję. Wiem, że ludzie są okrutni, że postępują czasami głupio, że seks nie wygląda jak w filmach, a jeśli chodzi o wszelkie obrzydliwości, to - no wiecie - przeczytałam mnóstwo książek o historii medycyny, widziałam też parę paskudztw w swoim życiu, więc nie rusza mnie absolutnie nic. Stąd moje założenie, że ta książka jest skierowana do ludzi między 18 a 25 rokiem życia. Tak obstawiam, sądząc po niektórych problemach bohaterów (nawet, jeśli w grę wchodzą czary i tajemnicze pasożyty ;)).

Podsumowując - czytajcie, będzie spoko na plaży w wakacje. Trochę czasami cringe, ale ogólnie jeśli jesteście np. studentami i przeczytacie sobie przed wieczorną nasiadówką przy piwie, to będziecie mieli o czym gadać i nie będzie to wcale głupia rozmowa. Poza tym to nie wiem. Pewnie nie zaszkodzi, ale nie jest to żadne must read.

Bierzcie jednak poprawkę na moje ogólne malkontenctwo i skórę grubą jak u nosorożca. :)

Panie z Cranford, czyli czytajmy powieści wiktoriańskie. :)

Czasami, kiedy jestem zmęczona, znużona i nie wiem, co czytać, sięgam po powieści wiktoriańskie. Dają mi one dużo spokoju, czerpię z nich radość, jakiej nie daje mi żadna inna literatura. Próbowałam szukać obyczajowych czytadeł we współczesnej literaturze, ale większość mnie drażni, męczy i żenuje. Oczywiście są wyjątki, ale jednak wiktoriańskim bajaniom pozostaję wierna.

Można by uznać, że pisanie o książce z XIX wieku pewnie nikogo nie zainteresuje, ale postanowiłam zaryzykować. :) Hej, i tak na blogu nie zarabiam, więc nie muszę dbać o kliki. ;)

Z "Paniami z Cranford" zetknęłam się najpierw w formie serialowej. Znakomity to serial, z cudownymi charakterami oparty (choć niezbyt ortodoksyjnie) na powieści Gaskell.

"Panie z Cranford" to opowiastki o kilku paniach z małego miasteczka. Panie nie są zamożne, choć nie wypada o tym mówić. Plotkują zdrowo i kochają konwenanse. A najbardziej je ekscytuje, kiedy ktoś te konwenanse łamie. Och, wtedy dopiero jest powód do spotkania.

"Jakby nie dość już tego, że był rodzaju męskiego, że związał się z tą obrzydłą koleją, posiadał jeszcze tyle bezczelności, że mówił o swojej biedzie! Doprawdy, należałoby zerwać z nim wszelkie stosunki! Śmierć jest równie prawdziwa i powszechna jak ubóstwo, a przecież nie rozprawia się o niej głośno na ulicy."

Mamy tu świat, który jest pełen postaci żywych i krwistych, choć zawieszonych w rzeczywistości tragicznej i komicznej jednocześnie. Ludzie umierają jakby tylko dlatego, że, dajmy na to, odwiedzili Paryż. Albo ratując niewiasty z opresji, albo po prostu dlatego, że tak postanowili. Bywają tu historie dramatyczne, ale opowiedziane ze spokojem i w pogodzeniu z kolejami losu. Cudowne to jest i wiktoriańskie na wskroś.

A do tego Gaskell miała znakomite poczucie humoru i umiała w kilku zdaniach wspaniale opisać np. zmagania pań z posiadaniem nowego dywanu, który należy okrywać gazetami, by słońce go nie odbarwiło. Brzmi nudno? Pewnie takie trochę jest, ale niewiele rzeczy pozwala tak bardzo się zrelaksować. :)

Niektórzy mówią, że Austen jest lepsza. Ja sądzę, że nie ma sensu porównywać. Gaskell ma inne poczucie humoru. A w "Paniach z Cranford" nie ma wielkiej fabuły, nie ma żadnej intrygi, romanse są raczej niewielkie, panie są już wiekowe, a ich życie kręci wokół oszczędzania świec i odwiedzania przyjaciółek. Nie czytamy tej książki, żeby dowiedzieć się, która z bohaterek wyląduje na końcu z przystojnym amantem na ślubnym kobiercu. Czytamy ją, bo panie z Cranford są miłymi kobietami, a nam jest miło z nimi przebywać.

Polecam na wiosnę. Bo mogę. ;)

Cydr z Rosie

Pewnie niektórzy już wiedzą, ale mam wyjątkowy sentyment do literatury brytyjskiej. Zwłaszcza takiej, której akcja toczy się na wsi. A najlepiej, jeśli całość oparta jest na faktach.

"Cydr z Rosie" to książka, w której Laurie Lee wspomina swoje dzieciństwo na zapadłej wsi Slad na Wyspach. Akcja zaczyna się, gdy rodzina z powodu wojny wynosi się do odległej od zgiełku świata mieściny. Pierwsza Wojna Światowa wkrótce się kończy, ale rodzina pozostaje na prowincji.

Laurie wychowuje się w głęboko kobiecym świecie. Ma trzy starsze siostry i matkę, a ojciec wyjechał na wojnę (którą przeżyje, ale już nie wróci do rodziny). I ten świat matkujących mu starszych sióstr go kształtuje.

Nawiasem mówiąc - autor książki wrócił w ostatnich latach życia do mieściny ze swojego dzieciństwa i dożył tam swoich dni. Bardzo to piękne zamknięcie. Tym piękniejsze, że jestem już po lekturze i trwam w romantycznym oczarowaniu. ;)

Książka ukazała się po raz pierwszy w 1959 roku, ale na polski została przetłumaczona dopiero teraz. Przetłumaczona ZNAKOMICIE. To jest cudowne, literacko piękne, dopracowane tłumaczenie niezwykle poetycko napisanej opowieści. Polski tłumacz - Jerzy Łoziński - włożył w tę książkę całe serce, widać to od pierwszej do ostatniej strony. Choć nie czytałam oryginału, jestem przekonana, że talentu autora w najmniejszym stopniu nie skrzywdził. Tłumacz używa bogatego języka, zachowuje metafory i książkę czyta się wspaniale. Bardzo dobra robota. Tym trudniejsza, że autor "Cydru" jest także poetą, co wyziera z każdego zdania.

Choć w książce jest dużo opisów - budynków, przyrody, ludzi - i są one często długie i zawiłe, to nie są nużące, nie są pretensjonalne, nie są niepotrzebne. Książkę się chłonie, przeczytałam ją w dwa krótkie wieczory z rozkoszą. Dawno nie czytałam czegoś tak literacko ładniutkiego i kojącego.

Owe wzory na suficie sypialni były odrębnym światem, więc moje oczy nieustannie wędrowały w tym długim świetle pierwocin budzenia się, na które skazane jest każde dziecko. Były archipelagami w morzu krwistego lakieru, armiami grupującymi się i jednoczącymi przeciwko mnie, były alfabetem makabrycznego języka, pierwszą książką, jaką kiedykolwiek przeczytałem.

"Cydr" zamieszkują całe szwadrony postaci - barwnych, wyrazistych, w cudowny sposób nieistotnych, tworzących tło opowieści o dzieciństwie okrutnie i pięknie wiejskim. Lee każdy akapit, każdą anegdotę, każdą pierdołę czyni pociągającą, oniryczną, magiczną, czasem przerażającą. Nie przesadzę zanadto, jeśli powiem, że jego pisarstwo odrobinę przypomina mi Alice Munro (a trochę "Ocean na końcu drogi" Gaimana) i na pewno, ale to na pewno przeczytam też inne jego książki. Nie napiszę, że to moje odkrycie roku, bo rok trwa dopiero od niecałych dwóch tygodni, więc cóż to byłoby za osiągnięcie, ale z pewnością jest to jedno z moich milszych spotkań literackich ostatnich miesięcy.

Książkę trzy razy zekranizowano (ostatnio w 2015 roku), zrobiono z niej słuchowisko w radiu BBC (musiało być wspaniałe, ta książka jest bardzo gawędziarska) i w ogóle jest to pozycja szeroko znana na Wyspach. Tak znana, że mi wstyd, że dla mnie jest to tak świeże olśnienie.

1998

2015

1971

[Kat] wspinał się po stoku, aby nasycić szubienicę miejscowymi przestępcami. Pewniej zaciągniętej burzowymi chmurami nocy przekazano mu po rutynowych formalnościach dygoczącego chłopca. Nawykły do pracy w ciemności, szybko uporał się z podrostkiem, po czym przystanął, aby zapalić fajkę. Już się odwracał, aby odejść, kiedy chmura odsłoniła księżyc i światło musnęło szubienicę, a wtedy w zalanej deszczem twarzy, która zwiesiła się, patrząc ku niemu, kat rozpoznał swojego syna. Stojącym wokół nic nie powiedział, tylko poszedł wprost do swej chaty, porządnie umocował hak, przytwierdził do niego stryczek... i się powiesił.

Laurie Lee napisał trzy tomy wspomnień i już nie mogę się doczekać, kiedy dostanę kolejne dwa w swoje ręce. Gorąco polecam zanurzenie się w świat brytyjskiej wsi z początków XX wieku. To jest nadzwyczajna, dobra książka. Coś jakby baśń oparta na faktach. Nie umiem się w niej do niczego przyczepić, wszystko mi się tam podobało, a to mi się zdarza coraz rzadziej i rzadziej. Z wiekiem robię się wybredna.

Spodoba Wam się opis prymitywnej, wiejskiej szkoły i jej dziwnych postaci - nauczycielek i okrutnych, wiejskich dzieciaków. Zaczaruje Was wizja domu na wzgórzu, regularnie zalewanym przez deszczową wodę, spodoba Wam się demoniczny kozioł, żebracy i dojrzewające dziewczęta. Będziecie zachwyceni, obiecuję. Matko, jaka to jest fajna książka. Kupcie, to może Zysk przetłumaczy też kolejne tomy, jak im się pierwszy dobrze sprzeda. :)

Pikantne historie dla pendżabskich wdów.

Kupiłam tę książkę z kilku niepoważnych powodów - pierwszy to taki, że bardzo mnie rozbawił tytuł (coraz trudniej o dobry tytuł ;)). Drugi to taki, że okładka jest bardzo ładna, a trzeci, bo akurat była wyprzedaż w księgarni.

Na początek ostrzeżenie - ja bardzo, bardzo źle znoszę tzw. obyczajowe powieści, bo zbyt rzadko są one dobrze napisane, za często w trakcie zmieniają się w romans i nużą mnie okropnie. Poza tym, jako olbrzymia fanka Alice Munro, mam wysokie wymagania. ;) Bierzcie więc na to poprawkę, bo mogę utyskiwać na niektóre rzeczy wyłącznie dlatego, że zupełnie nie trafiają w mój gust. 

Kot jest dorosły, więc może już czytać pikantne historie.

Nikki mieszka w Londynie, a jej rodzice urodzili się w Indiach. Ona sama stoi w rozkroku między dwoma kulturami, choć wyprowadziła się z domu, a jej siostra marzy o dobrze zaaranżowanym małżeństwie. 

Southall, Małe Indie (i Singapur) Londynu, to dzielnica, w której Nikki znajduje pracę jako nauczycielka pisania dla dojrzałych kobiet, a konkretnie wdów chodzących do miejscowej świątyni. 

Lekcje szybko przekształcają się w miejsce snucia erotycznych opowieści przez samotne, słabo mówiące po angielsku i często znudzone monotonnym życiem kobiety. Pod długimi sukniami, pod kolorowymi chustami, pod ortodoksyjną otoczką, kryją się pragnienia i doświadczenia, o których mówi się wyłącznie w towarzystwie innych kobiet o podobnym pochodzeniu i przeżyciach.

W tle są oczywiście mroczne porachunki, radykalne religijne oszołomy i opresyjna kultura. Oraz mężczyźni, którzy chyba przynoszą więcej kłopotu niż pożytku. Na pierwszym planie są opowieści wdów - krótkie erotyczne opowiadania pełne pobrzękujących bransolet, zakazanych romansów, bollywoodkich fantazji i niesfornych służących (oraz męskie narządy płciowe o imponujących rozmiarach). 

Książka nie jest wybitnym arcydziełem, ale nie można jej odmówić pewnej oryginalności. Ciekawe jest środowisko, w którym rozgrywa się akcja, ale nie mam pojęcia, ile z jego szczegółów to fantazja autorki, a na ile jej wiedza, ale pragnę wierzyć, że jednak całość ma jakieś zakorzenienie w rzeczywistości, bo Balli Kaur Jaswal pochodzi z Singapuru. 

Najlepsze językowo są tytułowe pikantne historie. Są pisane surowym, niewyszukanym językiem, ale z orientalnym "kiksem", który przywodzi na myśl baśnie tysiąca i jednej nocy. Cała reszta jest poprawna, czyta się lekko i nada się w sam raz na leżaczek w słońcu. Choć nie wydaje mi się, żeby to była książka, która przejdzie do historii czymś więcej, niż świetnym tytułem, nie jest to lektura głupia ani męcząca. Nic mnie w niej szczególnie nie drażniło (może poza cukierkowym zakończeniem, ale to chyba taki gatunek po prostu), a jej siła leży w feminizmie - bohaterkami są tam bowiem kobiety w sile wieku; tak zwane starsze panie, które nadal mają prawo do życia erotycznego, do uczuć w kulturze przynależnych młodym ludziom. To jedna z największych zalet tej książki.

- Jadąc autobusem, rozmawiałyśmy o naszych opowiadaniach - odezwała się Manjeet.
- W autobusie? Czy ktoś mógł was usłyszeć? - zapytała Tarampal.
- Nikt nie podsłuchuje starszych pań. Nasze rozmowy są według innych monotonnym bzyczeniem. Wydaje im się, że rozmawiamy o bólu kolan lub planach pogrzebowych - rzuciła Arvinder.

Jeśli szukacie lekkiej książki, która nie obrazi waszego rozumu, to jest pozycja w sam raz. Ostrzegam - to na pewno książka dla dorosłych. ;)