Zakaz gry w piłkę

 "Zakaz gry w piłkę" to bardzo dobry pomysł na książkę o tym, jak w gruncie rzeczy antydziecięcy są Polacy i Polska i jak bez tego ani nie zmieni się dzietność, ani nie polepszą się szkoły.

Niestety mam z tą książką pewien problem - o ile jest to krótka pozycja, więc jedynie wypunktowuje pewne rodzaje zjawisk (co jest w porządku, od czegoś trzeba zacząć), o tyle niestety jest to też pozycja, która miesza cytowanie rzetelnych badań naukowych z prywatnymi fiksacjami autora (np. na temat białego szumu i niemowląt, co jest w zasadzie nie na temat). 

Mamy też wątek literatury dla dzieci i tego, że powinna się zmieniać razem ze zmieniającym się światem (prawda), ale przy okazji nie omieszkamy przeczytać, jak to pan Wiśniewski nie znosi Kici Koci. ;)

Czasami książka z tematu postrzegania dzieci jako podległych i gorszych zbacza w jakieś meandry walki o wszystko, przy okazji pozostając też bardzo w kręgu wielkomiejskim, kompletnie pomijając specyfikę funkcjonowania w środowisku wiejskim.

W książkę o stosunku do dzieci wrzucamy wątek samochodozy i głównie amerykańskie zjawiska internetowe (np. sad beige mums), etc. Pomieszanie z poplątaniem. 

Są tu dobre rzeczy - bardzo nośny początek o pewnej teatralnej sztuce dla dzieci, która kompletnie dzieci nie szanuje, czy kwestie nienawiści do dzieci w przestrzeni publicznej (samoloty, restauracje), ale wszystko to jest przeplatane jakimś miksem dram z social mediów i opowieści o rzeczach, które z niechęcią do dzieci nie mają nic wspólnego, ale są po prostu problemem ogólnokrajowym (np. za mało ścieżek rowerowych).

Niesamowicie powierzchowny jest wątek gargantuicznego przecież problemu z polską szkołą. Można by tam wszak wiele napisać o braku szacunku do dzieci - przymusowych akademiach szkolnych, które nikogo nie interesują (i każdego roku wyglądają tak samo, bo nauczyciele narzucają ich scenariusze), terrorze dyrekcji w temacie wyglądu młodych ludzi, idiotycznego stroju galowego, kar i nagród za rzeczy, na które wpływ mają głównie rodzice, nieustanne niepytanie o młodzieży o opinię na temat kwestii, które ich witalnie dotyczą, etc. 

Tymczasem w temacie szkoły autor wspomina głównie o nieustannych deformach edukacji, które nie mają na celu dobra dzieci, ale interesy polityczne (super słuszne i na temat) oraz o fatalnym wpływie religijnych treści na funkcjonowanie szkoły (też prawda). Niestety to jest muśnięcie problemu dokładnie z takiej perspektywy, jak to widzą dorośli, bo niestety Wiśniewski dzieciom za bardzo głosu tutaj nie daje; a wystarczyłoby, żeby poczytał forum o prawach ucznia - "umarłe statuty" - i popatrzył, jak koszmarnie przemocowe wobec młodych są szkoły. To jest idealną emanacją braku postrzegania dzieci jak pełnoprawnych ludzi (to w zasadzie jest temat na całą osobną książkę).

I tak - ta książka jest potrzebna, bo jest chyba w sumie pierwsza w Polsce na ten temat. Niestety jest takim chaosem i ma tak wiele niepotrzebnych osobistych wtrętów tam, gdzie są zupełnie zbędne, że trudno czasami traktować ją poważnie, choć bardzo potrzebujemy tego, by dostrzec, jak wielki mamy problem ze stosunkiem do dzieci w tym kraju.

Nie wiem, czy polecam. To raczej solidny średniak. Można poczytać, zdecydowanie nie trzeba. Trochę jednak szkoda straconej szansy na coś serio istotnego. 

Irlandia wstaje z kolan, patrzmy na Irlandię.

Martę Abramowicz możecie kojarzyć z "Zakonnic odchodzących po cichu". Po Marcie Abramowicz i jej książce o zakonnicach pojawiło się potem kilka innych pozycji na ten temat (acz polecam z nich raczej "Siostry" Moniki Białkowskiej, niż "Śluby (nie)posłuszeństwa" Dżbik-Kluge, które są głównie rozmowami z siostrami-celebrytkami), podobnie jak wiele innych świadectw patologii w polskim kościele katolickim, które może kiedyś w końcu rozbiją skorupę nadużyć i pozwolą na jawne procesy sądowe w sprawie przemocy, która tam panuje. 

I właśnie o tym jest nowa książka o Irlandii. O tym, że da się zdjąć kłódkę z tego zamkniętego kufra kościelnych tajemnic, wyciągnąć z niego brudy i publicznie uprać, by sprawiedliwości stało się zadość. 

Irlandia, jako jeden z najbardziej katolickich krajów Europy, miała (wciąż ma, ale jednak już nieco lżej tam się zrobiło) ogrom problemów społeczno-politycznych spowodowanych dominacją ultrakonserwatywnej religii w życiu publicznym. Zamykanie nieślubnych dzieci i samotnych matek w słynnych "pralniach" i szkołach z internatem, nadużycia seksualne, dominacja kościoła w polityce, co doprowadziło do śmierci wielu kobiet z powodu niedostępności antykoncepcji i aborcji, etc. 

Tylko że w pewnym momencie coś zaczęło pękać, tama runęła i irlandzki kościół musiał zacząć rozliczenia, musiał stanąć przed świeckim sądem, a nawet doszło do wypłaty odszkodowań (choć tutaj, jak się domyślacie, nie jest łatwo z egzekucją). O tym procesie właśnie jest bardzo dobrze udokumentowana, pełna skrupulatnej bibliografii, rzetelnych wywiadów i podsumowań książka Marty Abramowicz. 

Po jej przeczytaniu, przyznaję, jestem jeszcze bardziej wściekła na mafijny charakter instytucji polskiego kościoła katolickiego, bo ten kościół, zbratany z władzą, przez wiele lat ustawia nam prawodawstwo i generuje narastające problemy i dyskryminację. 

Jest być może jednak nadzieja, skoro udało się w Irlandii przełamać ten impas, wprowadzić nie tylko małżeństwa jednopłciowe, ale i legalną aborcję, to może i w Polsce się uda. Aż się boję, co na terenach dawnych klasztornych sierocińców zostanie wykopane, jeśli dojdzie do podobnych śledztw w naszym kraju. Obym się jednak myliła w swoich osądach. 

"Irlandia wstaje z kolan" to książka strasznie przykra i bolesna, bo podsumowuje dziesiątki lat cierpień spowodowanych wynaturzonym, zdegenerowanym przez władzę systemem wierzeń, który potrafił przekonać zwykłych ludzi, że uczciwym jest np. więzienie i katowanie kobiet i dzieci tylko dlatego, że istnieją poza "uświęconym" małżeństwem. Jest to jednak także książka o nadziei - ponurej nadziei, bo poprzedzonej latami niepowetowanych strat, ale jednak nadziei, że się da dokonać zmiany, jeśli społeczeństwo się przebudzi. 

Trzymajmy za to kciuki.

Niewidzialne życie Addie LaRue - miodne czytadło.

Wyobraźcie sobie, że co prawda żyjecie wiecznie, ale ciąży na was klątwa - nikt, kto Was zobaczy, nie może Was zapamiętać. Wystarczy, że wyjdzie z pokoju, w którym jesteście, a już znikacie z jego umysłu. Nie możecie też zapisać swojej historii ani wymówić swojego imienia. Jesteście na tyle niewidzialni, że nie nawiązujecie żadnych więzi, ale na tyle widzialni, żeby was przeganiano z każdego miejsca, bo dla każdego jesteście kimś obcym. Nie możecie mieć własnego domu, nie możecie mieć pracy, nie da się wam zrobić zdjęcia. Po prostu trwacie.

Prawdziwa udręka spotyka Addie, która w 1714 roku ucieka sprzed ołtarza i zawiera pakt z demonem. Chce być wolna i zyskać czas, by wreszcie prawdziwie żyć, ale ten układ ma swoją cenę. 

To w skrócie cała opowieść, która - choć dość prosta - zasysa od pierwszego rozdziału, co rzadkie, i jest przefajnym czytadłem, które trudno odłożyć. 

Książka napisana sprawnie, choć językiem prostym i przezroczystym (nie ma w tym nic złego). Co prawda bohaterka, jak na postać, która żyje te swoje 300 lat, jest czasami trochę zbyt płaska, ale nadal historia jest zasysająca i fantastycznie sprawdza się jako książka na tyle lekka, żeby można było ją czytać jednym tchem, ale nie na tyle głupia, żeby sobą gardzić przy czytaniu. ;) 

Ach, no i podobno Ridley Scott nabył prawa do ekranizacji dziejów Adeliny. Przyznam, że czytając cały czas myślałam, że byłby to doskonały film, bo jest to w zasadzie gotowy scenariusz. Nie ma wielu postaci pobocznych, rzecz się dzieje na przestrzeni kilku malowniczych wieków, a jedyne, co się nie zmienia, to przeklęta bohaterka, która szuka sposobu, by ułożyć sobie swoje dziwne życie - nieżycie. 

Jeśli szukacie fantastyki niezawiłej, bez skomplikowanego świata przedstawionego, za to z potencjałem na coś trudnoodkładalnego, to "Niewidzialne życie" jest niezłą kandydatką. 

Dobrze się bawiłam, może i Wy będziecie. :)

"Pokrzywa i kość" - baśń w stanie czystym.

 Po "Pokrzywę i kość" sięgnęłam bo: a) miała piękną okładkę, b) jej autorka jest laureatką nagrody Hugo (lubię nagrodę Hugo). Nie spodziewałam się wiele, chciałam prostej, miłej rozrywki. I nie zawiodłam się, ale dostałam nawet więcej.

Czytaliście "Gwiezdny pył" Gaimana? Pamiętacie klasyczną bajkowość tej książki, atmosferę księżycowej nocy, magicznych targów i tajemniczych murów, za którymi jest inny świat? Jeśli tak, to chwytajcie za "Pokrzywę" i macie parę godzin z głowy. 

Mamy tutaj świat, w którym rządzą typowe, baśniowe reguły. Żadnych wymyślnych mechanizmów magii, jak u Sandersona, raczej klasycznie - widmowe targi, księżniczki, zakonnice, topielce, matki chrzestne, mikstury, klątwy i tkanie płaszcza z pokrzyw. A także jeden demon zaklęty w kurę. 

Oto mamy dwa sąsiadujące królestwa - małe i duże. Małe ma księżniczki, duże ma księcia. Wiadomo, jak to się skończy dla księżniczek, ale książę jest potworem, a jedna z księżniczek zakonnicą, która chce uratować siostrę z jego rąk. I cała, niezbyt gruba książka, opiera się tutaj odkryciu magicznego sposobu, by wyzwolić dziewczynę z rąk tyrana. Główna bohaterka zbiera drużynę - kobiety, demony, niewolnicy. Wędrują, odkrywając po drodze magiczność świata, a czasami są to tak cudne lub/i straszne rzeczy, że momentami książka po prostu olśniewa.

Nie jest to może literatura, którą będziecie pamiętać do końca życia, ale jest absolutnie wciągająca, otulająca, ładnie napisana (w stylu klasycznej baśni) i obcowanie z nią to czysta, niezmącona przyjemność. 

Bardzo polecam jako lekturę wakacyjną i idę się pochylić nad innymi książkami pani Kingfisher. Podobno zdobyła też Nebulę. Chyba wiem, dlaczego. :)

Najsmutniej, czyli "Chwile wieczności" Kjersti Anfinnsen

Brigitte jest po dziewięćdziesiątce. Była kiedyś kardiochirurżką. Prawie wszyscy, których znała, nie żyją. 

Brigitte jest stara i wie o tym. Wie, że jej ciało jest pułapką i że ludzie o wiele od niej młodsi żyją już w świecie, do którego ona nie ma wstępu. I, co tu dużo mówić, ona ich aż tak bardzo nie obchodzi. 

Fryzjer, który przychodzi do jej domu zadbać o resztki jej włosów i ułożyć jej peruki, które nosi, by jeszcze czasem poczuć się trochę lepiej ze sobą, jest jednocześnie blisko i bardzo daleko. Mężczyzna, z którym na chwilę się spotyka, by przez moment pobyć w czyimś towarzystwie, również jest starcem i zaczyna znikać, tak jak Brigitte.

Książeczka jest maleńka. Krótka. Na każdej stronie jest w sumie raptem kilka zdań. Kartki z pamiętnika. Dziś przyszedł Javier, nie mogłam wstać. Ten facet, którego spotkałam 20 lat temu, miał brzydkie jądra. 

Na początku są to notatki nostalgiczne, ponure i zabawne zarazem. Lekkie i błyskotliwe, szczere szczerością kogoś, kto już nie ma nic do stracenia. Czyta się to początkowo leciutko, z nutą smutku.

Potem to bardziej monolog wewnętrzny, niż coś, co mogła zapisać osoba niedołężną ręką. Kalendarium znikania kogoś, kto miał w rękach kiedyś ludzkie życie, ale teraz nie jest w stanie ruszyć na drugą stronę ulicy do sklepu. Ostateczna refleksja na temat tego, że starość nie jest konstruktem udanym. 

Nie wiemy, ile czasu mija między pierwszą i ostatnią stroną. Wydaje się długo i krótko zarazem. Raczej krócej, niż dłużej. 

Kjersti Anfinnsen napisała bardzo dobrą książkę. Językowo nieprzesadzona, wciągająca, bolesna, jak drzazga wbita pod paznokieć. Niestety jest to też książka dla kogoś, kto jest gotów usiąść przy stole z myślą, że życie jest krótkie i kończy się zwykle w sposób przewlekły i przykry. 

Przeczytajcie, jeśli jesteście na to gotowi, ale jeśli chcecie od literatury raczej eskapizmu, to nie dotykacie tej książki. NIGDY. Smutek Was przygniecie. 

I pamiętajcie - jeśli możecie, doświadczajcie. Jedzcie miłe rzeczy, otaczajcie się fajnymi ludźmi. Podróżujcie, jeśli możecie, bo tego Wam nikt nie odbierze. Tego uczy Was Brigitte. 

Choć uczy też, że wszyscy pewnie skończymy marnie, więc tym bardziej - lepiej usiąść z książką, niż jeździć pół dnia na szmacie. Chyba że lubicie myć okna, to spoko. Możecie też umyć moje. :) 

Czytam nową Ilonę Andrews i cierpię.

Jednym z gatunków (?), po który czasami sięgam, żeby się zrelaksować, jest young adult. Wiecie, po prostu czasem lubię nie martwić się losem bohaterów, kibicować ich zgonom, rechotać nad uniesieniami serc, ale też cieszyć się fabułą, która bywa całkiem fajna, rozrywkowa i pomysłowa. 

Ilona Andrews to w ogóle pseudonim pisarskiego małżeństwa Ilony Gordon i Andrew Gordona. Kiedy zadebiutowała serią, która zaczyna się od tomu "Magia kąsa", był rok 2007 i podbiła serca starszych nastolatek i młodych kobiet (i na pewno także mężczyzn, ale mówię o statystycznie największej grupie, która to czytała). To był dla mnie też rok, w którym urodziłam dziecko i mój zgąbczały mózg oraz marne strzępy wolnego czasu, zezwalały wyłącznie na książki tego pokroju. I jestem im za to bardzo wdzięczna. Ale nawet wtedy zakończyłam czytanie serii na trzecim tomie, bo nie czułam się targetem po prostu. Bohaterka i jej wiecznie płonące lędźwie strasznie mnie znużyły.

Minęły lata. Dużo lat. I na rynku pojawiło się Storytel, a także bardzo trudny dla mnie czas. Dużo ponurych wydarzeń w życiu i wielka potrzeba czytania (a w tym przypadku słuchania) czegoś, co nie wymaga skupienia. W proponowanych błysnęła mi całkiem ładna okładeczka pierwszego tomu nowej serii Ilony: 

Ładna okładka i mętne wspomnienie tego, że kiedyś chyba coś już tych autorów czytałam, zachęciły. Słuchawki w uszy i jedziemy z tym koksem. 

Ojej.

Bohaterką jest Nevada Baylor, prywatna detektyw w świecie, w którym niektórzy ludzie mają magiczne moce. W tym Nevada, która potrafi wykrywać kłamstwo i porażać magią przy dotyku, czy coś podobnego. Mieszka w uroczym, sfeminizowanym domostwie z mamą, babcią i kuzynostwem i prowadzi rodzinny biznes detektywistyczny. 

Jak dotąd spoko. Nie chcemy nic więcej, magiczny kryminał, nic wymagającego, świat przedstawiony trochę płaski, ale nie oczekujemy przecież za tę książkę Nobla. Aż pojawia się obowiązkowy true love.

I zaczyna być po prostu szkodliwie. Typ nazywa się Szalony Rogan i jest przemocowcem. Na dodatek jedną z jego mocy jest coś w rodzaju - serio - wirtualnego dotyku i wywoływania podniecenia u innych. Niechcianego też, rzecz jasna. 

Kiedy drogi bohaterów się zbiegają, Nevada naturalnie (pff) gardzi Roganem (acz ma mokro na jego widok, wiadomix), a on ją porywa i torturuje magią w swojej piwnicy. Dobry początek romansu, który ma narastać w kolejnych tomach, nie? W ogóle nie zapalają się czerwone lampki. Ale wiecie, on może i jest porywczy, za to ma złote serce i bardzo szanuje swoich podwładnych. Lepiej? Nie? Dziwne. 

I tak przez całą książkę przemoc i seks zbijają się w jedno i choć nie mam nic do żadnych kinków, to jednak brakuje tam często świadomej zgody, co zdecydowanie buduje w czytelniczkach (bo targetem są młode kobiety w wieku pewnie 18-22 lata) niezdrowy obraz romantycznych relacji, czego okrutnie nie lubię. Zwłaszcza, że i młodsze nastolatki czasami sięgają po książki duetu pod pseudonimem Andrews. 

I wiecie co? Może bym tego nie słuchała, gdyby nie to, że polski wydawca wniósł się na wyżyny i uestetycznił okładki tej serii, bo oryginalne wyglądają tak:

;)

Gdybym je zobaczyła najpierw, to przynajmniej nie miałabym złudzeń. :P

Drobiazgi takie jak te

 "Drobiazgi takie jak te" Claire Keegan to tak maleńka książeczka, że pisanie o niej wydaje się od razu na wyrost, w końcu przeczytanie 90 małych (format niemalże kieszonkowy) stroniczek zajmuje dosłownie chwilę. Niewiele więcej, niż czytanie recenzji. 

A jednak.

Claire Keegan to bardzo zdolna irlandzka pisarka, autorka czterech książek, z których ostatnia, ta właśnie, o której tu piszę, okruszek w zasadzie, została nominowana do Bookera w minionym roku. 

A skoro Claire jest z Irlandii, to od razu możecie być pewni, że skoro ta książka porusza temat pralni sióstr Magdalenek, które odpowiadają za zbrodnie na kobietach i dzieciach, to Claire miała ze swojego domu dobry widok na tę potworną aferę. W końcu Irlandia nie tak dawno wzięła się za rozliczanie mordów i tortur, których dopuszczały się siostrzyczki na bezbronnych. 

"Drobiazgi" to w zasadzie opowiadanie. Jego bohaterem jest Bill Furlong, dawne nieślubne dziecko, które miało tyle szczęścia, że nie trafiło do żadnej okrutnej ochronki, a i jego matka uniknęła tego losu. Teraz Bill handluje węglem, ma pięć córek, żonę i żyje prostym, ciepłym, spokojnym życiem w irlandzkiej mieścinie, w której obsługuje jedną z pralni sióstr Magdalenek. 

Zakonnice zawsze płacą na czas za węgiel, więc Bill nie może się ich, kolokwialnie mówiąc, czepiać, dopóki któregoś dnia nie spotka wychowanek klasztornego przytułku. Wstrząśnie to nim na tyle, że będzie musiał stawić czoła niewygodnej prawdzie, własnej przeszłości i rozważyć, czy warto "coś zrobić", mimo że lokalny kościół w zasadzie rządzi w okolicy.

Książka Keegan to bardzo przyzwoita proza, acz wydaje mi się, że może nominacja do Bookera była odrobinę na wyrost. Głównie dlatego, że jednak mam wielką potrzebę dowiedzenia się, CO BYŁO DALEJ? :D I trochę się gniewam, że opowiadanie kończy się dopiero, kiedy cała historia się w zasadzie zaczyna. 

Całość wygląda trochę jak pomysł na powieść, czyta się świetnie, wciąga od razu, ale też chwyta za kilka wątków, które chcielibyśmy pociągnąć, ale nie ma tam na nie miejsca. 

Jeśli potrzebujecie czegoś krótkiego, dobrze napisanego i "na raz", to jest to pozycja idealna. Książczyna kosztuje 20 zł., co jednak jest ceną odrobinę wygórowaną za tych kilka małych karteczek, choć oczywiście wiem, z czego obecnie wynikają ceny książek. Jednak wiecie - jak na czas czytania, jaki byście poświęcili na kilka artykułów w gazecie, to może przyczajcie się na promocję. :P

Męska skóra - komiks, dzięki któremu pokochacie komiksy.

 Wiem, że dawno nie pisałam, ale miałam intensywny czas w życiu. Kiedy jednak dostałam w swoje ręce ten komiks, musiałam się nim podzielić ze światem, bo zasługuje na szeroką publiczność.

Akcja komiksu dzieje się w renesansowych Włoszech. Bianka, główna bohaterka, osiąga wiek w którym powinna wyjść za mąż, bo wiadomo - nie ma innej opcji dla kobiety. Rodzice znajdują jej narzeczonego, bo i tutaj Bianka nie ma nic do powiedzenia. Kandydatem jest niejaki Giovanni. Przystojniak z dobrej rodziny, a jednak Bianka nie kryje rozczarowania, że musi wyjść za człowieka, o którym nic nie wie. Jej pragnienie, by poznać partnera przed ślubem, jest dla wielu niezrozumiałe.

Jeszcze przed ceremonią matka chrzestna dziewczyny przekazuje jej jednak sekretny artefakt, który kobiety z jej rodziny miały od pokoleń - męską skórę, którą można założyć i która zrobi z Bianki przystojnego, młodego mężczyznę o imieniu Lorenzo.  Dzięki temu dziewczyna może teraz odwiedzić świat mężczyzn i poznać narzeczonego naprawdę. 

W męskiej skórze Bianka uwalnia się od ograniczeń narzucanych kobietom, może odkryć nie tylko osobowość narzeczonego, ale i wyzwolić swoją seksualność i wreszcie być wolną. Choć i wtedy jest w stanie dostrzec, że prawdziwie swobodnie czuć się mogą wyłącznie heteroseksualni mężczyźni. 

Mamy tu wszystko: seks, religię krępującą wszystko, co wyzwala kobiety (potworna postać zakonnika, brata Bianki, to majstersztyk), miłość, zmysłowość i drogę do niezwykłego finału, o którym nic nie napiszę, żeby Wam nie spoilerować, bo zakończenie jest prawdziwie wspaniałe.

Do tego pojawiają się tu wątki niezamierzenie bolesne, związane z obecną sytuacją w Iranie, ale także wszędzie tam, gdzie prawa kobiet i mniejszości seksualnych są miażdżone. 

"Męska skóra" to komiks mądry, piękny, zabawny i pełen wdzięku. Jeden z najlepszych, jakie czytałam. Kupcie go sobie, cieszcie się nim. Warto.

Kucharka z Castamar

Uczę się hiszpańskiego i nic nie pomaga w nauce tak bardzo, jak oglądanie filmów w pożądanym języku. Chciałam obejrzeć netflixową "Kucharkę z Castamar", ale oczywiście, ponieważ to ekranizacja, natychmiast włączyła się w mojej głowie myśl, że "najpierw książka, potem film". Myśl to w sumie bezsensowna, ale nawyki są silne.

I tak, choć romansów zwykle nie czytuję (nie ma w nich nic złego, po prostu nie lubię, podobnie jak nie lubię kryminałów), a na dodatek nacięłam się już, kiedy próbowałam czytać "Bridgertonów" (także z powodu serialu na Netfliksie), to i tak - kupiłam "Kucharkę". 

Zasiadłam z drżącym sercem. Niech będzie niezła. Niech będzie niezła. Niech będzie niezła. Iiii... Nie wiem. :D Jestem jednak pewna, że jest o niebo lepsza od wspomnianych "Bridgertonów", których uwielbiam w serialu, ale nie mogę znieść w książkach. 

Oto mamy księcia, młodego wdowca, szlachetnego i wspaniałego (a jakże!). Oto mamy kucharkę - pannę z dobrego domu, wybitnie utalentowaną, piękną, nadobną, acz z agorafobią (obowiązkowo musi być jakaś słabość, niczym strach przed wężami u Indiany Jonesa). Książę z kolei tak kochał zmarłą żonę, że nie jest zdolny do miłości. Widzicie już, jak to się skończy? ;)

Jest też zły człowiek, który czyha na księcia, przebiegła flądra, która czyha na księcia i szereg ludzi, którzy podkopują dobrą kuchareczkę. I rumieńce są, i porywy serca, i wzniosłość harlekinowa. Wszystko, czego oczekuje fan gatunku, którym nie jestem, ale godzę się z konwencją.

Przyznaję jednak, że - co jest chyba tym, czego oczekujemy od lektury najbardziej, jeśli potrzebny nam pewien eskapizm - książka wciąga. Fabuła - choć przewidywalna - trzyma w napięciu o tyle, że chcemy wiedzieć, jak autor doprowadzi do nieuniknionego i znanego od początku zakończenia.

Autor, Fernando Munez, zadedykował książkę swojej żonie i swojej matce. Jednocześnie. Nasuwa to pewne myśli na jego temat, pełne stereotypów na temat południowych mężczyzn, ale nie będę się w to zagłębiać. ;) Z zawodu jest filmowcem, a "Kucharka" to jego debiut literacki. No i tak, czuję, że to debiut. Czuję też, że to estetyka z kręgu kulturowego, który wyprodukował specyficzny rodzaj telenoweli. I dobrze, widać jest zapotrzebowanie na takie rzeczy. Na zdrowie.

Ja sama powiem tyle, że miałam frajdę przy czytaniu, mimo częstego i głośnego nabijania się z napuszonych i przegiętych zdań, opowiadających o serca drżeniach. Wciągnęłam się, przeczytałam i nie żałuję. Omijałam opisy gotowanych potraw, bo to ważny element książki, dla mnie szalenie nużący i też jednak pozbawiony polotu ("Uczta Babette" to nie była), ale w niczym to w sumie nie przeszkadzało.

Serial wciąż przede mną, ale książka nie pozostawiła mnie w poczuciu zmarnowanego na nią czasu, co uznaję za duży komplement. ;) 

Ann Patchett - "Stan zdumienia" - podobno drugie "Jądro ciemności", ale...

Zacznijmy od tego, że to jest dobra książka. Niektórzy powiedzą nawet, że wybitna i nie będę się kłócić, bo wiem, że dla wielu osób to w sposób uzasadniony może być książka wspaniała. I nikomu jej nie będę odradzać, ale dajcie mi o niej opowiedzieć przez chwilę z mojej perspektywy.

"Stan zdumienia" okrzyknięto drugim "Jądrem ciemności". Nie, przepraszam, gorzej - KOBIECYM "Jądrem ciemności". Nienawidzę przypinania płciowych łatek do literatury, a w tym przypadku tym bardziej, że nie widzę tam absolutnie niczego, co nie byłoby uniwersalne dla ogólnoludzkich doświadczeń. Zwłaszcza, że jest to książka, która ma głębię i opowiada o relatywizmie moralnym, który nijak nie jest przypisany do doświadczeń tylko jednej płci. 

Niestety - jeśli główna bohaterka jest kobietą - natychmiast przypina się książce łatkę "kobiecej", która to nie powinna brzmieć pejoratywnie, ale w patriarchalnym społeczeństwie łatka taka dodaje pewnej trywialności, a do tego zniechęca mężczyzn do sięgania po daną książkę. Nie róbmy tego. 

Wyrzućmy to beznadziejne porównanie. Wyrzućmy też porównanie do Conrada - Ann Patchett może być pisarką, która po prostu napisała dobrą książkę, nie trzeba jej wpychać w żadne ramki sławnych, martwych pisarzy, żeby ktoś ją przeczytał.

"Stan zdumienia" zaczyna się od tajemniczej śmierci naukowca, który pojechał odwiedzić badaczkę, zgłębiającą tajemnicę nadzwyczajnej płodności kobiet jednego z plemion w Amazonii. To plemię słynie z tego, że kobiety rodzą tam dzieci do późnej starości. Do śmierci są płodne. 

By zrobić przysługę rodzinie zmarłego, kolejna naukowczyni udaje się na miejsce śmierci kolegi, by wszystkiego się o tej sprawie dowiedzieć. I tu, w momencie jej przybycia na miejsce, zaczyna się najciekawsza część książki. 

Najciekawsza, najbardziej niepokojąca i najbardziej wciągająca. Jednocześnie jednak, choć opowieść jest bardzo ciekawa (nie chcę spoilerować, zostanę przy ogólnikach), to przez cały czas, ale to calutki, miałam wrażenie, że jest jedną wielką metaforą, którą trudno potraktować jak fabułę. Autorka chyba nawet chciała, byśmy wierzyli, że to wszystko mogło się wydarzyć, a jednak nie umiem się oprzeć wrażeniu, że nie mogło. 

Nadmiar monologów wewnętrznych (niestety jestem jednym z tych czytelników, którzy źle znoszą ciągłe grzebanie się bohaterów książek we własnych traumach i rozkładanie uczuć na czynniki pierwsze) szybko zaczął mnie irytować. Interesowała mnie historia bohaterów i bohaterek, dałam się uwieść dziwności świata, nierzeczywistości pewnych wydarzeń, ale kiedy po raz kolejny czytałam o koszmarach sennych głównej bohaterki, byłam znużona, zirytowana i - przyznaję - kompletnie mnie one nie obchodziły. Wiem, że miały tworzyć atmosferę, podkreślać narastającą duszność, ale jedyne, co wywoływały we mnie, to potrzebę omijania całych akapitów.

Powoli tocząca się akcja, długie monologi - wszystko to gra tam pięknie, stwarza świat zawieszony trochę poza czasem i poza rzeczywistością, ale część decyzji bohaterów jest jak z horrorów - wszystko mi mówi, że to zły pomysł, ale i tak to zrobię. 

Te wszystkie rzeczy, które mnie drażniły, bo jestem ostatnio bardzo niecierpliwą czytelniczką, nie sprawiły jednak, że ta książka była zła. Przeciwnie. To jest kawałek świetnej prozy, nie bez powodu wielokrotnie nagradzanej. 

Nie znajdziecie tam porywającej akcji, ale nie możecie się doczekać, aż główna bohaterka wreszcie zobaczy wszystko na własne oczy, dopłynie tym czółnem, dobije do brzegu, zajrzy do laboratorium, odkryje przyczynę śmierci kolegi. Bardzo to jest wciągające i godne polecenia. 

"Stan zdumienia" z jednej strony bardzo mnie zachęcił do zerknięcia na inne książki pani Patchett, a z drugiej - drżę, czy we wszystkich musimy się babrać w monologach wewnętrznych ludzi, którzy jeszcze nie odkryli psychotropów. 

Polecam miłośnikom spokojnej, powolnej, tajemniczej prozy. Inni też się nie zawiodą, ale niech się czują ostrzeżeni. Trzeba mieć większą wrażliwość, niż moja, na zagłębianie się w cudze emocje. Poza tym super. :)

Służące do wszystkiego.

To nie jest bardzo nowa książka, ani nawet książka, którą przeczytałam wczoraj, ale pozycja, do której ostatnio zaglądałam, przygotowując coś do mojego podcastu. I przypomniałam sobie, jaka to jest dobra i potrzebna książka, więc - ponieważ mało czytam ostatnio nowości i recenzje ukazują się tu rzadko, to wybrałam "Służące do wszystkiego", by były moją propozycją na kończący się październik. :)

Źródła historyczne mają to do siebie, że są szalenie dyskryminujące. Nawet, jeśli 90% społeczeństwa stanowiła warstwa chłopska, to w kronikach o żadnym człowieku "z ludu" z nazwiska nikt nie usłyszał, bo i kronikarz się z nimi nie stykał. Całe grupy społeczne zwyczajnie zniknęły z radaru kronikarzy i historyków i, mam wrażenie, dopiero od niedawna próbujemy tych ludzi niejako odzyskać. Nawet w czasach tak nieodległych, jak sto lat temu, większość ludzi po prostu była niewidzialna dla tzw. wielkiej historii, chociaż nieśli oni na plecach tych, o których pisano i opowiadano.

Nie inaczej jest z tą książką - "Służące" opowiadają o wąskiej grupie, głównie kobiet, które były służącymi w miejskich domach dwudziestolecia międzywojennego. 

Całe rzesze młodych kobiet wędrowały ze wsi do miasta, by pójść "na służbę", tym samym pragnąc odmienić swój los, wyrwać się z ciężkiej pracy w polu, często uznając, że nawet fatalni "państwo" będą lepsi, niż zaborczy ojciec pędzący do dojenia krów. I czasami tak było. Czasami.

Innym razem dziewczęta wpadały w sidła nieuczciwych i okrutnych pracodawców, którzy wykorzystywali je i porzucali, skazując na los gorszy, niż ręce pozdzierane przy zbieraniu owoców. 

Kobiety w książce pani Joanny odzyskują nazwiska, losy, czasami nawet twarze (jeśli były na tyle lubiane, że "państwo" zrobili sobie z nimi zdjęcie). Dostają swoją historię, choć często przekazaną jedynie z pamięci zamożnych chlebodawców, bo one same bardzo często pisać nie potrafiły. Nie jest to szalenie sprawiedliwe, ale jest to często jedyne źródło, jakie nam zostało, więc nie ma miejsca na wybrzydzanie. 

Innym źródłem pozostaje jak zwykle prasa, która donosiła głównie o tragediach - samobójstwach pokojówek, skandalach, dzieciobójstwach i dramatach, za którymi stał często wyzysk, okrucieństwo i wszelkie ludzkie potworności, które pokazują szalone rozwarstwienie klasowe tak często idealizowanego dwudziestolecia międzywojennego (czas je raz na zawsze odczarować!).

"Służące" są napisane znakomicie. Lekko, wartko, z czułością i zrozumieniem tematu. Tematu, którym jest - to też warto powiedzieć na głos - niewolnictwo. Tak jak niewolnictwem była pańszczyzna, tak prawie w ogóle nieuregulowana prawnie praca służących łatwo stawała się po prostu wyzyskiem absolutnym. Dziewczęta i kobiety (zazwyczaj) stawały się często własnością ludzi, którzy je zatrudniali. Nie mogły wyjść za mąż, nie mogły się z nikim spotykać, czasami w ogóle nie opuszczały domu państwa. 

Innym razem oczywiście stawały się członkiniami rodziny, której służyły, ale to, naturalnie, nie była żadna reguła.

Cudowna, dobrze opracowana, istotna książka. Na dodatek - nawet, jeśli temat Was nie porywa - jest napisana tak, że wciągniecie się w opowieści o tych kobietach od pierwszej strony. Obiecuję! :)

Odyseja Hakima i Arab Przyszłości - komiksy o Bliskim Wschodzie.

 Kiedy Afganistan i Syria to miejsca, o których słyszymy wyłącznie w kontekście wojny i uchodźców, kiedy świat próbuje nam powiedzieć, że uchodźcy to jedna, zwarta, jednorodna masa ludzi mówiących wyłącznie po arabsku, to warto pochylić się nad książkami, które pokazują mieszkańców np. Syrii jak osoby z krwi i kości.

Proponuję więc dzisiaj dwie serie komiksów - pierwsza z nich - "Odyseja Hakima" - to bardzo współczesna opowieść o ostatniej wojnie syryjskiej i kryzysie uchodźczym, widzianych z perspektywy tytułowego Hakima, Syryjczyka, który obecnie mieszka we Francji i opowiedział autorowi swoją historię. Olbrzymią zaletą tego komiksu jest nie tylko potoczystość akcji, ale też to, że przy okazji prostymi słowami wyjaśnia z grubsza historyczno-polityczne przyczyny wojny, więc łatwo potem się tym posiłkować, tłumacząc np. młodym ludziom, czemu w Syrii jest wojna. 

Hakim jest młodym mężczyzną, który po wolnościowych protestach w Syrii zostaje aresztowany i torturowany, a po wypuszczeniu z więzienia musi uciekać z kraju, bo dowiaduje się, że zamierzają go ponownie oskarżyć, co oznaczać będzie śmierć. Traci swój ukochany biznes, jakim była firma ogrodnicza, musi porzucić rodziców, by nie ściągać na nich niebezpieczeństwa, i udaje się w tułaczkę, która prowadzi przez kilka ościennych krajów, w których narastają antysyryjskie nastroje, spowodowane napływem ludzi, więc wynosi się coraz dalej i dalej, po drodze poznając swoją żonę i pracując gdzie popadnie, na czarno i za psie pieniądze, żeby przeżyć. 

Tak streszczona historia nie brzmi może fascynująco, ale prawda jest taka, że nie można się od niej oderwać. Kibicujemy Hakimowi, chociaż wiemy od początku, że udało mu się w końcu osiągnąć stabilizację. Nikt nie wybiera bycia uchodźcą bez powodu. W Syrii wciąż jest część rodziny Hakima, nie wszyscy uciekli, nie wszyscy mogli i nie wszyscy chcieli. Niektórzy jednak po prostu MUSIELI. 

Druga seria komiksów - "Arab Przyszłości" to autobiograficzny komiks Riada Sattoufa, którego przedziwne życie, naznaczone nie tylko Libijskimi dyktatorami, ale też toksycznym, rasistowskim ojcem, prowadzi nas przez lata 80. na Bliskim Wschodzie, aż do współczesności (w ostatnim tomie). Dziwny to miks tułaczek i politycznych rozgrywek, które są tu bardzo wyraźnym, mocno podkreślonym tłem. Ludzie są tu pionkami w grze watażków i próbują sobie radzić jak mogą w miejscu, w które rzucił ich los. 

Po raz kolejny mamy ludzi z krwi i kości - mądrych i głupich, dobrych i złych. Jak wszędzie. Z europejskiej perspektywy widzimy tylko masę brodaczy i kobiet w hidżabach, zapominając, że każda z tych osób ma swoją historię, domy, rodziny, pracę i pieniądze, z którymi będzie uciekać. Będzie też uciekać w najlepszych ciuchach, bo takie żal zostawić, w najdroższych butach, bo te są najodporniejsze. A jeśli nie stać kogoś na buty i telefon, to na pewno nie ucieknie, bo ucieczka kosztuje. 

W obliczu faktu, że na granicy naszego kraju koczują, niewidoczni obecnie dla nikogo, ludzie z krajów, których durni władcy doprowadzili do wojen, rozpalmy wrażliwość. Książki to droga do tego celu równie dobra, jak każda inna. 

Wojenka, czyli o dzieciach wojny według Grzebałkowskiej.

Na pewno wiele z Was już o tej książce słyszało - oto nowy reportaż fantastycznej Grzebałkowskiej. Tym razem o ludziach, którzy byli dziećmi, kiedy trwała jakaś wojna. Można by pomyśleć, że właściwie nihil novi, że przecież Swietłana Aleksijewicz już o tym pisała, że niezliczone są relacje potworności wojennych, które były widziane oczami dzieci, które to wszystko przeżyły. 

I macie rację, ale jednak nie do końca. Nie do końca dlatego, że - co było dla mnie bardzo interesującym zaskoczeniem - perspektywy są rozpisane na bardzo różne konflikty i miejsca działań wojennych. Znajdziecie tam znacznie więcej, niż Holocaust, o którym - co zrozumiałe - bardzo wiele osób boi się już czytać, bo jest to szalenie bolesne doświadczenie. 

Czy jednak wiedzieliście, że przesiedlano hiszpańskie dzieci do ZSRR? I że niektórym to się nawet podobało, bo u siebie cierpiały taką biedę, której nie umiemy sobie wyobrazić? Albo czy wiecie, jak właściwie po raz kolejny przewrócić ten koszmarny mit małego powstańca, który świadomie biegnie walczyć o kraj, podczas gdy dopiero po pierwszej bombie, która spada w pobliżu, zdaje sobie sprawę, że to się dzieje na serio? 

Książka jest zbiorem rozmów z ludźmi niesamowicie różnorodnymi. Pochodzącymi z różnych stron świata, będących dziećmi w bardzo różnych momentach i nieoczywistych miejscach. Myślę, że to jest olbrzymią siłą tej książki - nawet nie sam temat, który w obecnych czasach nie może już być niczym nowatorskim i świeżym, ale właśnie to, że w Polsce zwykle czytujemy tylko o doświadczeniach drugiej wojny z perspektywy europejskiej, albo wręcz polskiej i - ewentualnie - sowieckiej, ale jakoś mało myśli poświęcamy takiej na przykład właśnie Hiszpanii. 

Chociaż przeczytałam w swoim życiu na pewno dziesiątki książek o wojnie, to jednak ta zdołała wnieść w moje życie nowe treści, nowe perspektywy, nowe olśnienia i chęć zgłębiania zupełnie nowych historii i opowieści. Jest w "Wojence" jakaś przewrotna świeżość w tych krótkich rozdziałach, w tych niepozornych rozmówcach, którzy są głosami setek takich, jak oni sami, ale jednak są tak o siebie odmienni, że nie sposób się znużyć czytając.

Oczywiście jest to też książka bolesna, bo czytanie o wojnie nie może nie boleć. Ale - zwłaszcza u progu wielkich konfliktów spowodowanych zmianami klimatu i w kraju, którzy dąży do wykluczania innych, co zawsze prowadzi do przemocy, nie ma zbyt wielu książek, które by przypominały, czym ta przemoc faktycznie jest i do jakich potworności prowadzi.

Czytajcie "Wojenkę". Jest ważna i mądra.

Urodzona w 1982. Kim Jiyoung

O tym fenomenie południowokoreańskim dowiedziałam się od Pyry z Korei. Opisała ona burzę, jaką wywołała w Korei ta maleńka książeczka w której jest prosto i niezbyt wyszukanie opisane życie koreańskiej kobiety, ubrane w niekoniecznie porywającą fabułkę. Postanowiłam tę książkę przeczytać, żeby zorientować się w końcu, o co jest to wielkie halo i z czym mierzą się koreańskie feministki. I nie żałuję.

Nie żałuję nie dlatego, że to jest literatura wybitna. 

To jest książka do przeczytania w godzinę, ale wciąga swoją ponurą prostotą. Czekamy na każdą odmianę losu bohaterki, chociaż wiemy, jak się skończy, bo książka zaczyna się retrospekcją. Autorka stworzyła Jiyoung jako przeciętną kobietę swojego kraju i pokolenia. Kobietę, która mierzy się z patriarchalnym społeczeństwem, wypełniając kolejne "punkty" do odhaczenia w życiu zgodnie ze społecznymi oczekiwaniami. W tę opowieść wplecione są (sprawnie i bez poczucia, że są nie na miejscu) statystyki dotyczące sytuacji kobiet w Korei Południowej, by uwidocznić problem, z którym w danym momencie mierzy się bohaterka. 

Mamy tu typowe dla Korei Południowej elementy życia dziewczynki - bycie rozczarowaniem przy urodzeniu (syn jest uznawany za lepszą inwestycję), usuwanie ciąż z żeńskimi płodami, dziewczynki pracujące, by ich jedyny brat miał opłacone dobre studia, brak awansu w pracy, przymusowe porzucenie kariery zawodowej po urodzeniu dziecka, molestowanie w transporcie publicznym, itp..

Skala problemów Korei jest tu, w porównaniu nawet z Polską, o wiele większa, zwłaszcza na polu dostępu do edukacji i pracy. Oczywiście nie ma w Korei problemu z dostępem do aborcji, która jednak też - w patriarchalnym społeczeństwie - może być narzędziem ucisku. 

Książka - zjawisko społeczno-kulturowe. Problemy kobiet są tu bliższe raczej sytuacji kobiet w Chinach (polecam na ten temat książkę "Kwiaty w pudełku"), niż w Europie, bo też uwarunkowania kulturowe są bardziej podobne do chińskich. Warto jednak, w czysto poznawczym celu, poświęcić tę godzinkę na przeczytanie "Urodzonej w 1982", żeby po prostu rozszerzyć swoją wiedzę o świecie. W Polsce o Korei Południowej mówi się niewiele lub wcale, więc tym bardziej warto. To jak kolejny klocek do zbioru informacji o świecie, do którego nie mamy dostępu w naszym grajdołku. 

Polecam także dla starszej młodzieży, zwłaszcza zajwionej k-popem. Ot, w ramach dorzucenia informacji na temat kraju, który często - widzę to w internecie - jest idealizowany przez nastolatków, którzy oglądają go z perspektywy gwiazd i gwiazdek sceny muzycznej. 

O kultowej kanadyjskiej serii książek - Rodzina Whiteoaków.

 Muszę zacząć od pewnego historycznego wstępu.

Mazo de la Roche urodziła się w 1879 roku w Kanadzie i zaczynała pisarską karierę od pisania romansów. Kiedy opublikowała pierwszy tom Jalny (polski tytuł, to "Rodzina Whiteoaków"), będący sagą rodzinną o rodzinie brytyjskich osadników w Kanadzie, stał się on natychmiast hitem. Napisała ona najpierw osiem tomów, a potem, po błaganiach czytelników, dopisała kolejnych osiem. Dzieją się one na przestrzeni stu lat - od 1854 do 1954 roku, a łączy je rodzinna posiadłość w Kanadzie, tytułowa Jalna.

Mazo de la Roche

Każdy z tomów można czytać osobno, każdy jest osobną historią i znajomość innych części nie jest konieczna, by wiedzieć, co się dzieje (tak mówi internet ;)). Tomy zresztą nie są pisane w kolejności chronologicznej. 

Seria o Whiteoakach ma w Kanadzie status kultowej, niemal niczym Ania z Zielonego Wzgórza. Książki tłumaczono na dziesiątki języków, były wznawiane niezliczoną ilość razy, a jeśli wejdziecie w recenzje na Amazonie, wylewa się z nich szalona ilość sentymentu i miłości do tej serii.

Dlatego też postanowiłam przeczytać co najmniej pierwszy tom - ot, lubię wiedzieć, o co chodzi z różnymi zjawiskami literackimi. I przeczytałam, ale - łooo paaaanie - co to było za czytanie. I uprzedzam, nie przeczytałam jeszcze żadnej kolejnej części (nie jestem pewna, czy to zrobię, ale kto wie), więc odnoszę się tylko do stylu początków sagi. :)

Od razu zaznaczę, że książka jest pisana i osadzona w czasach galopującego kolonializmu, więc pominę te wątki, bo są niejako oczywiste dla epoki i absurdem byłoby się ich teraz czepiać.

Głównymi bohaterami pierwszego tomu są Adelina i Filip - piękna (opisy ich urody zajmują sporą część z trzystu stron książki ;)), zamożna para, która nada początek rodowi Whiteoaków z Kanady i zbuduje Jalnę, w której będzie się działo potem 16 tomów dobra. 

I tak w ciągu pierwszej połowy (150 stron) książki zdążyło wydarzyć się:

- wyjazd do Indii z Wysp Brytyjskich, powrót z Indii na Wyspy, odwiedzenie wielu członków rodziny tamże, wypłynięcie do Kanady, przeprowadzka w Kanadzie;

- sztorm, dziura w okręcie, minięcie się o włos z górą lodową, jedna martwa indyjska niańka, jeden martwy sąsiad, pogrzeb na morzu, dwa porody;

- jedna koza podróżująca z Indii na Wyspy i do Kanady, jedna dziewica, która uciekła z ukochanym z okrętu, by wziąć ślub, jeden skradziony obraz, jedna kobieta w szale próbująca zawrócić okręt do portu, jeden mężczyzna, który uciekł od żony na drugi koniec globu, bo ta za dużo sprzątała i jedna lalka, której poświęcono więcej uwagi, niż dzieciom.

W ogóle Mazo de la Roche niekoniecznie dzieci lubiła. Pojawiają się one po to, by opisać ich urodę, ale potem są spychane niańkom (niezliczonym wręcz) i znikają z horyzontu, by ich rodzice mogli prowadzić szumne życie bez obciążeń. Dzieci wracają do fabuły dopiero, jak dorosną i mogą robić ciekawsze rzeczy w kolejnych tomach (przeczytałam streszczenia ;)). Póki są małe nie ma z nich żadnego pożytku. 

Autorka lubi opisywać meble, żyrandole, suknie i różowe policzki, ale charaktery bohaterów narysowane są tak grubą kreską, że w zasadzie o każdej osobie można powiedzieć najwyżej jedno zdanie. Nie byłam w stanie polubić żadnej postaci. Adelina jest potworną, zdziecinniałą kretynką, a Filip jest wyniosłym bufonem. 

"Ania z Zielonego Wzgórza" to przy Jalnie wyważona, nieegzaltowana, stonowana opowieść. 

Czy jednak nie rozumiem, czemu w swoich czasach książki te były hitem i czemu ludzie je kochają? Ależ rozumiem. Nie bez powodu telenowele przyciągają tłumy przed telewizory. Nie da się ukryć, że w powieściach Mazo de la Roche jest coś wciągającego. Można z nich kpić, można widzieć wszystkie ich absurdy, patrząc na nie ze stołka w roku 2021, ale przecież to była literatura popularna dla zwykłych ludzi. Oni chcieli czytać o bogatych meblach i pięknych materiałach. Chcieli dramatu, nieślubnych dzieci i omdlewających w chorobie ukochanych, obowiązkowo będących pięknymi i smukłymi aż do osiemdziesiątki. 

Zapoznałam się z tym fenomenem z rozbawieniem i przyjemnością, najbardziej rechocząc, kiedy biedne pierworodne dziecię głównych bohaterów jest wrzucane do drugiej klasy w okręcie, bo tam są te wielkie ciepłe baby, które mają naturalne predyspozycje do brudnej roboty przy pieluchach - nie to co szlachetne, delikatne szlachcianki. Albo kiedy wszelkie proste kobiety zakochują się w okazywanych im nieludzko urodziwych dwulatkach, marząc, by nimi się non stop opiekować, by rodzice mogli wydawać bale. Nie powiem - jak mój syn miał ze dwa-trzy lata, też czasami marzyłam, by rano go oddać bonie, a wieczorem dostać go tylko do ucałowania, kiedy był już nakarmiony, umyty i śpiący. ;) 

Czy polecam "Rodzinę" do czytania? A pewnie, czytajcie. Albo nie, wszystko jedno. :D Ja chciałam Wam tylko opowiedzieć, co kochali Kanadyjczycy. :)

Trzy dobre dzienniki lekarzy, które można było wydać lepiej.

Zacznę od tego, że zawaliłam. Kupiłam książki impulsywnie, kierując się swoimi zainteresowaniami, a nie robiąc należytego researchu. Otóż nie skojarzyłam, że wszystkie te rzeczy już czytałam, ale wiele lat temu. I mam je w domu, ale w pierwotnym wydaniu - wydaniu dzienników lekarzy z tomu konkursowego z 1939 roku. Po prostu nie pamiętałam nazwisk lekarzy, którzy wtedy wygrali konkurs organizowany przez ZUS (sic!). Moja wina, trudno.

Czy to źle, że je wznowiono, ale w ładniejszej formie? Ależ skąd! Niektóre z nich, zwłaszcza pamiętnik Zofii Karaś, są po prostu znakomite i należy im się przypomnienie, ALE ich nowe wydanie, tak przecież o wiele droższe, niż kupienie oryginału w jakimś internetowym antykwariacie, nie wnosi nam nic nowego, bo wydawnictwo Nawias, które je wydało, poszło po linii najmniejszego oporu i nie załączyło ani biogramów lekarzy, ani przypisów do samych tekstów (o które aż się prosi, bo przedwojenna medycyna to jednak zupełnie inny świat, niż medycyna współczesna). Ot, wznowiono suchy tekst, który czasami - pozbawiony tego kontekstu historycznego - może wyrządzić parę szkód (zwłaszcza pamięci o autorach pamiętników). 

Nie zadbano o walor edukacyjny, zadowalając się jedynie tym "sensacyjnym", co sprawia, że kupienie nowszego wydania w ogóle nic nam nie daje, poza ładniejszą okładką. A szkoda. 

I teraz postanowiłam oddać sprawiedliwość tym lekarzom, których wybrano do publikacji, i trochę Wam o nich opowiedzieć, skoro nie zrobiło tego wydawnictwo. 

Najlepszy z pamiętników (moim skromnym zdaniem), to pamiętnik Zofii Karaś. Jest surowy, bezlitosny i dowcipny jednocześnie. Głównie jednak gorzki jak chinina. 

Zofia urodziła się w 1904 roku, a zmarła w 1942, ledwie trzy lata po wygraniu konkursu (krótkie życie będzie łączyło wszystkich autorów tych wspomnień, którym przyszło leczyć w tak paskudnie trudnych czasach). Pracowała w Suchej Beskidzkiej w poradni przeciwgruźliczo-jagliczej, ale - jak wielu lekarzy wtedy - zmuszona była znać się na wszystkim. Odbierać porody, wyrywać zęby i w ogóle leczyć cokolwiek, do czego została wezwana w trudnym, górskim terenie.

Kiedy wybuchła wojna, pomagała Żydom i była wielokrotnie przesłuchiwana przez gestapo. Co się działo na przesłuchaniach, możemy się tylko domyślać, ale musiało to być potworne, ponieważ Zofia, zagrożona kolejnym przesłuchaniem, popełniła samobójstwo w 1942 roku. 

Po wydaniu pamiętników, tak dobrych literacko i tak przenikliwych w swojej prostocie przekazu, zainteresował się nią świat literacki, ale nie zdążyła nic więcej napisać, bo walec historii przetrącił jej drobną postać. A wiemy, że drobną, ze wspomnień Wańkowicza: 

Wędrowałem tak okiem na chybił trafił po kraju, aż nagle ulica w Suchej powitała mię napisem „ul. dr Z. Karaś”. Przypomniałem to drobne chucherko, „te trzy kosteczki na krzyż”, jak siedząc za naszym stołem bez żadnego patosu, bez żadnego liryzmu mówiła nie lelijami i różami, tylko krwią i żelazem. [...]

Stałem pod tą tabliczką na ulicy w Suchej. Na uliczce, którą tak niedawno przeciągały fury napełnione cierpieniem pod ten dom człowieka bezsilnego, rozszarpywanego przez ludzkie cierpienie. Poszedłem tą drogą, tąż samą drogą, by się zwiedzieć o losie tej, która tu pracowała. Była krótka, jakże „szablonowa”: aresztowana przez gestapo, otruła się.

I takiego wspomnienia zabrakło w wydaniu książki przez Nawias. Serce mi trochę pęka, bo brakuje oddania jej tej czci należnej. Była młodą kobietą, kiedy koszmar nazizmu sprowadził na nią śmierć. Ciekawa jestem także, co stało się z podrzuconym dzieckiem, które w trakcie swojej praktyki adoptowała. To by było cudowne, dowiedzieć się, co było z nim dalej.

Drugi pamiętnik, pamiętnik Czesława Gawareckiego, może z kolei pozostawić niesmak. Niesmak, bo jest wyraźnie i często antysemicki. Bywa odrażający w tym wszystkim, obcesowy, nieprzyjemny, a także typowo męsko mizoginistyczny. Ot, typowy przedwojenny mężczyzna, który uległ antyżydowskiej propagandzie, a kobiety jawią mu się jako marudne, zdziecinniałe i irytujące. I, gdybyśmy nie znali dalszych losów Gawareckiego (a z małej książeczki, cena okładkowa 34,90 zł., nie dowiemy się niczego), to moglibyśmy uznać, że całe życie był nieznośnym gburem. 

A warto wiedzieć, że być może w końcówce życia ten młody radiolog, (urodzony w 1901 roku) weteran pierwszej wojny światowej, niedosłyszący (skutek jakiejś choroby zapalnej), mający szereg sukcesów naukowych (możemy znaleźć 10 publikacji jego autorstwa) został aresztowany w 1941 roku przez gestapo, osadzony na zamku w Lublinie, a potem przewieziony do Auschwitz, gdzie został lekarzem obozowym. I tam być może odrobinę odkupił swoje wcześniejsze paskudne poglądy, bo wiemy z relacji, że wystawiał więźniom fałszywe zaświadczenia zdrowotne, by mogli uniknąć komory gazowej lub dostać lepsze racje żywnościowe. Wiemy to od innego lekarza - Rudolfa Diema - który był tam razem z nim i pożył na tyle długo, by o tym opowiedzieć.

Zdjęcie obozowe doktora Gawareckiego.

Doktor Czesław Gawarecki został zastrzelony jako więzień polityczny w 1942 roku. Jego żona również trafiła do obozu, do Ravensbruck. Przetrwała, ale zmarła wkrótce po tym, jak udało jej się wyjechać do Szwecji na leczenie po wyzwoleniu obozu.

I tu dochodzę do trzeciej osoby - lekarki Sabiny Skopińskiej. Urodzona w 1900 roku, zmarła w roku 1943. Jej spostrzeżenia dotyczące ludzkiej nędzy, koszmarnej biedoty, a także parę zabawnych anegdot z życia warszawskich elit, czytają się bardzo dobrze. Pisała sprawnie, dość wartko. Między wierszami jednak widzimy, jak mordercza praca, jaka była jej udziałem, niszczy powoli jej zdrowie, zwłaszcza serce.

Po wydaniu pamiętników w 1939 roku i ją dopada wojna. Sabina działa w konspiracji i wstępuje do AK, którego zebrania przyjmuje we własnym mieszkaniu w Warszawie, prowadząc też szkolenia sanitarne, tak potrzebne w czasie wojny. I to prawdopodobnie sprowadza na nią gestapo, które rozstrzeliwuje ją w 1943 roku. Udaje jej się jeszcze w ostatniej chwili ostrzec syna, który daje radę zbiec. 

Pośmiertnie odznaczono ją Krzyżem Walecznych. Tego też nie dowiecie się z nowego wydania. 

---

I tyle chciałam Wam napisać. Czy macie kupować te trzy książki? Nie wiem, możecie, czemu nie. Chyba że wolicie oryginalne wydanie z 1939 roku - też da się je dostać czasami na Allegro. Szczególnie polecam oczywiście wspomnienia Zofii Karaś, bo są po prostu wyjątkowo dobrze napisane.

Jestem bardzo za tym, by wznawiać niektóre zapomniane pozycje; sama wiele takich staroci mam w domu (w tym naprawdę znakomity pamiętnik lekarki Heleny Kotarskiej-Detloff, ukrywającej się pod pseudonimem Z. Delta, również wydany w 1939 roku - wspaniała lektura, zasługująca na wznowienie!), ale jestem wkurzona na sposób wydania tych trzech książek, o których dziś pisałam.

Należą im się bowiem po latach solidne przypisy, pochylenie się nad historycznymi terapiami, o których mowa, nad losem autorów, nad kontekstem społeczno-kulturowym epoki. Okropnie mnie wydawnictwo Nawias tym niestety zirytowało. Aż mnie ręka czasami świerzbiła, żeby coś dopisać, zajrzeć do innej literatury, zweryfikować sobie różne rzeczy. Wiem, że historia medycyny jest czymś, co jest moją absolutną pasją i mogę podchodzić do tematu bardzo emocjonalnie, ale cóż poradzę. W końcu tak czuję, nie ucieknę od tego (i polecam się na przyszłość wszelkim wydawcom do robienia przypisów - mam cały regał literatury poświęconej wyłącznie historii medycyny, więc mogę szybciutko i merytorycznie skomentować każdą rzecz! :D). 

W każdym razie - czytajcie stare pamiętniki, ale szanujcie historię i ich autorów. ;) I tyle.

O matko, jaką dobrą książkę sensacyjną przeczytałam!

Kiedy przeczytałam, że "Amerykański brud" okrzyknięto (jak wiele książek przed nim) "jedną z najważniejszych powieści naszych czasów" i "literackim arcydziełem", byłam w zasadzie znużona. ZNOWU? No dajcież spokój, ileż to razy już się nacięłam na takie reklamy i zachwyty. ALE.

Szukałam czegoś, co będzie dobrym czytadłem, jakiejś porządnej sensacji, jakiegoś nowego Dana Browna (który, choć fabularnie żenujący czasami, przynajmniej umie opisywać akcję), wciągającej historii, od której trudno się oderwać. I to wszystko znalazłam!

Temat książki jest poważny. W Meksyku gangi narkotykowe faktycznie trzęsą miastami, korumpują policję i mordują, więc nie dziwi mnie emocjonalne podejście wielu osób do tej powieści. Ja jednak potraktowałam ją jak sensacyjną opowieść drogi. I, szczerze mówiąc, nie sądzę, żeby trzeba było traktować ją jakoś inaczej. 

Oto matka z dzieckiem ucieka przez cały kraj przed przebiegłym bossem mafii. Ma przytroczoną do nogi maczetę i najbardziej na świecie chce chronić syna. Trochę to przypomina tematem "Drogę" McCarthy'ego, ale jest literacko dużo lepsze. Książka szalenie wciąga, nie ma dłużyzn, nie ma przestojów. Podróż trwa cały czas. Ciągle ktoś może ich rozpoznać, a główny czarny charakter ma swoich ludzi wszędzie. Nie można użyć karty płatniczej, bo będzie wiedział, gdzie są ofiary, nie da się wsiąść do samolotu. Trzeba podróżować szlakiem przemytników i uchodźców. Po kryjomu, w grozie i ciągłym niebezpieczeństwie. 

Książka jest niesamowicie porywająca, trzyma w napięciu od pierwszych stron. Jest też ponura i pełna lęku. Trudno się od niej oderwać. Nie wiem, czy mogę ją bardziej polecić. 

Czy jest to "powieść wszechczasów". No błagam. Nie. Jest tam za to sporo znanych tropów z dobrze skonstruowanej powieści sensacyjnej. I są one rozegrane bardzo dobrze. Gdyby książka była słaba, drażniłyby mnie czasem zbyt ckliwe wspomnienia bohaterki, czy "cudowność" jej dziecka, ale akcja jest tak wartka, że z łatwością to łykam. 

To jest po prostu porządna, wciągająca lektura. Może jestem bez serca, ale nie przypisywałabym jej żadnych więcej nadzwyczajnych cech. Chcecie wciągającej książki, oto macie. Polecam z czystym sumieniem. Można się w niej zatopić, a to mi się zdarza z książkami już coraz rzadziej. 

Władcy strachu - znowu piekło na wyspie Jersey.

 Winnicka i Sturis już raz napisali o Wyspie Jersey. Wtedy był to reportaż o morderstwie, którego dokonał pewien imigrant z Polski na swojej rodzinie. Kiedy pisali tamten tekst, akurat wybuchał inny skandal. Skandal związany z ujawnieniem wieloletnich nadużyć (delikatnie mówiąc) w miejscowych domach dziecka. 

Pewnie niektórzy z Was czytali reportaż Justyny Kopińskiej o polskiej sprawie tej kategorii - "Czy bóg wybaczy siostrze Bernadetcie?". Tam za nadużyciami stał kościół; podobnie jak w Kanadzie, co opisała Gierak-Onoszko w "27 śmierci Toby'ego Obeda" (tegoroczna Nike Czytelników :)). Na Jersey za sprawą stoją lokalne władze, a ich sposób działania, torpedujący wszelkie próby pomocy dzieciom i uznawanie za najwyższe dobro tego, żeby przypadkiem nikt "nie szkalował wyspy", przypomina mi niebezpiecznie paru panów z naszego lokalnego podwórka. 

Książka jest bolesna, poruszająca, wstrząsająca. Z jednej strony mamy wygrzebywanie podejrzanych powiązań w wewnętrznym, kryjącym swoje występki, światku wyspy, a z drugiej surowe wyznania ofiar - okropne, drastyczne, budzące wściekłość na cały świat. Świat głównie (choć nie tylko) mężczyzn u władzy, którzy nie posiadają nawet odrobiny tzw. ludzkich uczuć. 

Są takie momenty w tej książce, że trzeba ją odłożyć i wrócić do niej dopiero, kiedy się ochłonie. Jak wiele reportaży o krzywdzie dzieci, bardzo niełatwo jest się zmierzyć z prawdą. Skala procederu - gwałtów na dzieciach, bicia, w zasadzie tortur, jest taka, że ma się wrażenie, że na Jersey nie zostało ani jedno nie skrzywdzone dziecko - poza tymi, które miały szczęście wychowywać się we własnych, kochających rodzinach. Dziesiątki lat znęcania się wytworzyły całą grupę społeczną ofiar i katów. Dzieci były "wynajmowane" bogatym mężczyznom, by mogli z nimi zrobić, co zechcą, a ci mężczyźni byli zawsze jakimiś znajomymi kogoś znajomego. Siatka przestępców, chroniąca siebie wzajemnie przez dekady była bardzo skuteczna, śledztwa prowadzone przez ludzi z zewnątrz były brutalnie wygaszane, dokumenty ginęły, kłody były rzucane pod nogi w sposób otwarty i spektakularny. 

Mimo tego sprawa wyszła na jaw. I tyle tej sprawiedliwości, bo nie liczcie na to, że ktoś tam dostanie należytą karę. Czy w ogóle istnieje należyta kara za coś takiego? 

Im więcej czytam, tym bardziej widzę, że dziecko pozbawione troskliwych opiekunów (DOWOLNEJ PŁCI - ja pierdolę, aż mi się rzygać chce, że trzeba to mówić) nie ma szans. Nie tylko na Jersey. Wszędzie. Dzieci są bezbronne, nawet jeśli są już piętnastolatkami, które mają dwa metry wzrostu i sprawiają kłopoty - nadal są bezbronne, zdane na łaskę dorosłych, którzy często są potworami, szukającymi właśnie takich dzieci, o które nikt nie dba, których losem nikt się nie zainteresuje. Bo tak jest łatwiej. 

Przeczytajcie "Władców strachu", o ile macie mocne nerwy. Przeczytajcie, chociaż z bezsilności opadną Wam ręce, niestety. 

Niektórzy lubią poezję i dlaczego antologie są najlepsze.

Kiedy zapytałam na Facebooku, czy ktoś chce poczytać o poezji, było nawet kilka chętnych osób. Zdziwiłam się, bo - wiecie, poezja wydaje się być w odwrocie. Polski rynek wydawniczy promuje obecnie kilka "starych" nazwisk poetów, którzy albo są bardzo popularni (Szymborska - wspaniała, ale też noblistka i do tego pisząca bardzo przystępnie, więc wciąż jest czytana), albo po prostu wciąż żywi. ;) 

I tak wydaje się czasami nowe tomy wspaniałych, ale starzejących się poetów, które to tomy czasami robią im więcej złego, niż dobrego. Moim skromnym i nieistotnym zdaniem ostatnie tomy Kulmowej i Zagajewskiego to nie są wybitne pozycje. Chyba lepiej poczytać ich wcześniejsze wiersze, niż te najnowsze, żeby się nie zniechęcić do znakomitych poetów, którzy jednak - jak wielu przed nimi, z wiekiem (i wszystkich nas to niestety czeka) stracili nieco na ostrości krytycznego spojrzenia na swoje wiersze. Nie wszystkie powinny ujrzeć światło dzienne. 

Jeśli chodzi o młodych poetów, moje próby poczytania ich poezji nie były najbardziej udane - albo poezja była niemalże niedostępna, albo nie byłam w stanie jej czytać bez znużenia. Oczywiście trafiają się poeci zdolni, chwilowo nawet czytani nieco powszechniej, ale nadal - nie mają szansy na przebicie się do świadomości "ludu", bo "lud" poezję ma w poważaniu, wydawcy poezję mają w poważaniu, poezja się nie sprzedaje, nie reklamuje, nie trafia już do nikogo. Dla polskiej poezji złotym czasem był PRL, jakkolwiek ponuro by to nie brzmiało. Wydawało się wiele, debiutowało każdego roku poetów na pęczki, a ci dobrzy mieli szansę trafić do szerokiej publiczności. 

Oczywiście mamy też liczne prowincjonalne konkursy poetyckie, organizowane zwykle przez biblioteki i domy kultury, gdzie spływa masa grafomanii (głównie młodzieżowej), z której jury - mniej lub bardziej prestiżowe (zwykle jednak mniej) musi wybrać coś, co jako tako się obroni. Aczkolwiek uważam, że (mimo zwykle wątpliwej wartości artystycznej) to niezwykle ważne - to, że zachęca się w ten sposób ludzi do pochylenia się nad słowem. Pokłosiem tych konkursów nie są jednak nowi, wydawani i wysławiani poeci, ale zadowoleni młodzi ludzie, którzy zobaczą swój wiersz w regionalnej gazecie. Wspaniale, jednak potem nikt nie śledzi ich dalszych losów, a wydawcy nie biją się o ich tomiki. Poezja zostaje uwięziona w szufladach na zawsze. 

Są naturalnie bardziej prestiżowe konkursy poetyckie, ale można je policzyć na palcach jednej ręki i nawet po konkursie połączonym z Festiwalem Miłosza nie wysypują się na nas z mediów nowi poeci, otoczeni blaskiem jupiterów. I to się raczej prędko nie zmieni. 

---

Ja - co dałam wyraz w tytule posta - najbardziej lubię antologie. Jasne, zbiorcze tomiki jednego poety są świetne, jeśli już wiecie, że danego poetę lubicie wystarczająco mocno, by go przyjąć w dużych dawkach. Jednak czasami człowiek po prostu sam nie wie, czego chce, i potrzebuje, żeby los wybrał za niego. Dlatego dzisiaj, zamiast pochylać się nad pojedynczymi poetami, pochylę się głównie nad antologiami, w których każdy może odnaleźć coś, co trafi akurat do niego.

I tak na przykład ze znakomitych przekładów Barańczaka dowiedziałam się, że klasyczna anglosaska poezja do mnie w ogóle nie trafia. Nie dla mnie Hardy, Frost, Larkin czy Heaney. Wielcy mężczyźni, których nazwiska najpierw poznałam, słysząc je wypowiadane przez bohaterów amerykańskich i brytyjskich filmów, nie umieli się odnaleźć w moim sercu. Oczywiście przekłady Barańczaka są znakomite, a niektóre frazy błyskotliwe. Naturalnie - są pojedyncze wiersze, które układają się na zawsze w mojej głowie, ale większość mnie niezmiernie męczy. Także - mówcie mi profanie, bo Dylan Thomas nie umie mnie do siebie przekonać.

Nieco inaczej ma się sprawa z przekładami Miłosza, bo - chociaż samego Miłosza nie lubię (i tu znowu ujawniam moją ponurą tajemnicę), to przekładał on wiersze nie tylko z angielskiego, więc zbiór poezji, którą tłumaczył, jest o wiele bardziej różnorodny. I okazuje się także, że najbardziej trafiają do mnie poeci żydowscy (ale też arabscy i wschodnioeuropejscy - o czym później). To dzięki Miłoszowi poznałam np. Nuchima Bomse - a konkretnie dzięki temu wierszowi: 

W zbiorze przekładów Miłosza jest też spory dział na przekłady poetów chińskich. Miłosz jednak przekładał ich wiersze z angielskiego, więc odmawiam ich czytania, bo - wiedząc o wspaniałej wieloznaczności słów/znaków w języku chińskim - uważam, że efekt końcowy, będący tłumaczeniem tłumaczenia - nie ma już nic wspólnego z oryginałem. Lost in translation. Nie będę sobie tego robić. :P

Poza tym wśród wierszy tłumaczonych przez Miłosza są też wiersze kobiet, więc nawet anglosaska poezja nagle zaczyna się dla mnie bronić ustami poetek. 

Jeśli chodzi o poezję żydowską i poezję blisko i dalekowschodnią, mam dwie antologie, które otworzyły przede mną nowe światy. 

Antologia poetek jidysz jest pozycją WYBITNĄ. Nazwiska, których nigdy nie słyszeliście, tłumaczone głównie przez kobiety, których nazwisk też wcześniej pewnie nie słyszeliście (co jest cholernie smutne i jest nieprawdopodobnie niesprawiedliwe), a niektóre z wierszy są tak absolutnie znakomite, że skłaniają mnie do ponurych, historycznych konstatacji, pełnych systemowej mizoginii. 

Dużo tam jest ciała, cielesności, są wiersze kobiet kochających inne kobiety, jest mnóstwo wierszy o Holocauście, które rozrywają serce. Jest tam wielu okrutnych mężczyzn i wiele doświadczenia niewidzialności, spowodowanej byciem kobietą. I - co najważniejsze - w Polsce pewnie nigdzie indziej wielu z tych poetek nie przeczytacie. Jeśli jest tam poezja o wojnie, to nie jest to siedzenie z szabelką na barykadzie. Jest tam bohaterstwo, ale nie ubrane w słowa o honorze i szlachetności, ale w słowa o bezsensownie przelewanej krwi i o bezsensie cierpienia. To jest poezja, która może być odtrutką dla wielu "męskich" poematów, które znamy ze szkoły, które mają w sobie wiele słów o ojczyźnie i o obowiązku wzniosłego konania za nią. 

"Dywan wschodni" to z kolei ciekawostka - są tam wiersze, przypowieści, opowiadania, legendy, poematy i inne dziwności. Wszystko ze wschodniej, nieznanej szeroko w Polsce perspektywy. Teksty arabskie czy indyjskie, to jest coś bardzo odmiennego od naszego kręgu kulturowego. O ile twórczość żydowska jest nam kulturowo bliska, choć możemy sobie z tego w pełni nie zdawać sprawy (przez stulecia - do drugiej wojny światowej - kultura polska i żydowska przenikały się i łączyły bardzo ściśle), to kultura arabska czy dalekowschodnia są tak inne, że wkraczamy do świata niemal bajkowego, kiedy się z nią zderzamy. Ciekawe to wszystko i czasami mózg się przed tym broni, bo nie obejmujemy zapewne wielu podtekstów i kontekstów. Ale warto się z tym zderzyć.

---

Jeśli chodzi o poezję rozrywkową z kolei, to oczywiście mamy z czego wybierać. Mamy Tuwima, mamy Przyborę, mamy Szymborską i jej wszelkie moskaliki, limeryki czy lepieje. Jest kilka takich pozycji, które są dla mnie zabawne za każdym razem, kiedy do nich zaglądam. :)

Nie będę się rozpisywać na ten temat, bo nie ma tu za bardzo nad czym - poza tym, że jeśli chcecie sami lub ze starszymi dziećmi (i nastolatkami) pobawić się przednio, pośmiać, zachwycić błyskotliwością, to nie znajdziecie nic lepszego w poezji. :D

---

A  na koniec wpisu kilka słów o samych książkach - poezje rzadko są wydawane w szczególnie widowiskowy, miły dla oka sposób. "Z natury" jest to sztuka minimalistyczna, rzadko ktoś robi do nich nawet ilustracje (chyba że chodzi o wiersze dla dzieci). Dlatego tak cieszy oko (i uwiera, jeśli zna się trochę historię) wydanie tomów Baczyńskiego, które on sam zaprojektował (a raczej narysował), zanim zginął.

Reprint rękopisów, pisanych szkolnym pismem, kredkami, jest po prostu piękny. I przypomina o tym, jak wiele straciliśmy, kiedy Baczyński został zabity w Powstaniu Warszawskim, mając tak mało lat i tak olbrzymi talent. Jakie jeszcze wiersze mógłby napisać, gdyby nie pieprzona wojna i cholerne powstanie?

---

Na tym póki co zakończę. Nie będę się rozwodzić nad poezjami, które wszyscy znamy ze szkół, nad poetami i poetkami, których nazwiska i wiersze każdy kiedyś spotkał. Chciałam dzisiaj wspomnieć o tych rzeczach nieco mniej oczywistych i mniej szkolnych. Może kiedyś jeszcze rozwinę temat. Ale jak na posta na blogu, to i tak napisałam za wiele. Ciekawe, czy pokonam barierę kilkunastu odsłon, bo może i niektórzy lubią poezję, ale większość nie aż tak, żeby ją i o niej czytać. :D